Radonjiq: Teatri Kombëtar i Prishtinës ndan fatin e popullit serb në Kosovë

Teatri Kombëtar i Prishtinës, me seli në Graçanicë, ndan fatin e popullit serb, pasi u dëbua nga skena e tij në vitin 1999, si dhe 40,000 serbë nga Prishtina. Megjithatë, drama serbe nuk përfundon me kaq.

Teatri Kombëtar në Prishtinë ka ekzistuar zyrtarisht që nga viti 1948, kur u themelua drama serbe nën Milutin Jasniqin, dhe një vit më vonë, aktorët serbë së bashku me amatorë dhe aktorë shqiptarë themeluan dramën shqipe dhe prej atëherë deri në vitin 1999 ekzistonte si teatër dygjuhësh - në serbisht dhe shqip.

“Pas vitit 1999, për fat të keq, Teatri Kombëtar në Prishtinë u detyrua që me popullatën serbe nga Prishtina të shpërngulet, të jetë në një lloj letargji deri në vitin 2004, kështu që nga viti 2004, me vendim të Qeverisë së Republikës së Serbisë, do të fillonte sërish punën nën drejtimin e drejtorit menaxhues Nenad Todoroviq, i cili fjalë për fjalë trashëgoi vetëm një kuti këpucësh me libreza pune nga gjithçka dhe praktikisht filloi nga e para të rivendoste punën e Teatrit Kombëtar në Prishtinë, fillimisht në Leposaviq, ku morën një banesë me dy dhoma për dy zyre, pastaj në Mitrovicë, ku morëm një shtëpi për selinë administrative dhe juridike dhe pastaj pa skenë, kështu që në vitin 2014 ata u shpërngulën këtu në Graçanicë, ku me vullnetin e mirë të udhëheqjes së atëhershme komunale dhe Shtëpisë së Kulturës së Graçanicës, na është dhënë përdorimi i kësaj skene, e cila tani është skena jonë e re e shtëpisë”, thotë për Kosovo online drejtori i Teatrit Kombëtar të Prishtinës me seli në Graçanicë, Predrag Radonjiq.
Për shkak të kushteve të pazakonta në të cilat funksiononte dhe funksionon, ky teatër u bë objekt i interesit të shumë mediave, vendore dhe kombëtare, por edhe ndërkombëtare.

“Është një lloj rrethane rënduese, por në të njëjtën kohë një lloj sfide që përmbush gjithashtu një lloj shpirti luftarak dhe energjie për të mbijetuar, për të punuar, për të jetuar pavarësisht gjithçkaje, pavarësisht nga të gjitha ato rrethana të rënda”. Na forcoi deri diku dhe ndoshta është e pazakontë për njerëzit e tjerë, por ne thjesht filluam ta duam situatën tonë të pazakontë në të cilën ndodhemi, që gjejmë forcë në të”, tha Radonjiq.

Edhe pse në vitin 2014, Teatri i Prishtinës mori skenën e tij në Graçanicë, ansambli rregullisht viziton vende të tjera në Kosovë.

“Pas premierës që kemi këtu në Graçanicë, vizitojmë të gjitha vendet e tjera në Kosovë dhe Metohi ku ka kushte që të zhvillohet shfaqja dhe ku është publiku ynë, madje edhe aty ku nuk ka kushte, në oborret e të kthyerve. shtëpi, në portat e kishave dhe manastireve. Ne luajmë kudo ku ka njerëzit tanë dhe ka nevojë që të shfaqen shfaqjet tona dhe jemi shumë të pranishëm edhe në vende të tjera të Serbisë, por edhe jashtë saj”, tregon Radonjiq.

Aktorja Jasmina Stoiljkoviq pohon se të gjithë anëtarët e Teatrit Kombëtar të Prishtinës me seli në Graçanicë kanë një detyrë të veçantë në zhvillimin e kulturës te serbët në Kosovë, por edhe në mbarë Serbinë.

“Teatri Kombëtar me të vërtetë kryeson rrugën në aktivitetet e tij dhe i drejtohet publikut tonë serb në Kosovë e Metohi, kudo që janë dhe sado të jenë. Unë jam në teatër që nga viti 1994, që nga viti 1996 jam në punë të përhershme, pra ky është teatri ynë para vitit 1999, kur për shkak të rrethanave të njohura socio-politike, serbët thjesht duhej të largoheshin, ata u dëbuan nga institucionet e tyre kështu që edhe ne u dëbuam nga ndërtesa jonë e mrekullueshme në Prishtinë. Thjesht kemi pasur një teatër fantastik gjatë gjithë asaj periudhe, një institucion të vërtetë nën çatinë tonë, në kushte të shkëlqyera për aktorët, kemi pasur një produksion të shkëlqyer, edhe atëherë në teatrin tonë kanë punuar regjisorët më të mirë serbë, produksioni ka qenë fantastik, kemi pasur mysafirë të mrekullueshëm, festivale fantastike dhe suksese të mëdha në ato festivale. “Pas vitit 1999, ne u ndërpremë në atë fluturim, por falë Zotit u mblodhëm në vitin 2004 dhe filluam misionin tonë të ri”, tha Stoiljkoviq.

Një moment veçanërisht emocionues për të gjithë anëtarët e Teatrit të Prishtinës ishte viti 2004, kur drama serbe u rikthye dhe shkoi në turne me shfaqjen "Kurrë dëshpërim" me regji të Nenad Todoroviqit.

“Imagjinoni tani, papritmas një muzikal i tërë shfaqet në teatrin tonë dhe bën turneun e tij të famshëm në Kosovë e Metohi”. Kemi luajtur për një grua, të vetmen plakë të mbetur në zonën e Ferizajt, i gjithë teatri, i gjithë teatri shkoi dhe luajti një shfaqje teatrale në oborrin e saj, vetëm për të. Epo, roli ynë është vërtet disi i veçantë. Ai moment ishte plot emocione, natyrisht nga ana e zonjës së nderuar Smilja Bajçetiq, dhe sigurisht që ishte posaçërisht emocius për ne. Kemi luajtur edhe për katër gra në portën e kishës në Gjakovë, kemi luajtur në Pejë, ku publiku nga ana ka ardhur për të mbështetur dëshirën tonë për të luajtur një shfaqje teatrore në mes të Pejës, në portën e kishës, një maltena e braktisur. Pra, ne po luftojmë dhe do të donim, dhe kemi një ide diku që ta bashkojmë luftën tonë me luftën e serbëve tanë në Kosovë dhe Metohi për të qëndruar dhe mbijetuar”, tha Stoiljkoviq.

Aktorja, shkrimtarja, regjisorja dhe edukatorja e dramës Radmila Knezheviq thotë se është e nderuar që është pjesë e Teatrit Kombëtar të Prishtinës për 25 vjet dhe thekson se është një nga institucionet më të vjetra kulturore në Kosovë që po vazhdon ende.

“Tani, më 7 tetor festuam 75 vjet ekzistencë, kështu që ky teatër, siç shkruhej në atë broshurë, me rastin e jubileut “Pavarësisht çdo gjëje”, ka kapërcyer gjëra dhe ngjarje të ndryshme të bukura por edhe të shëmtuara dhe jetoi bashkë me këtë popull, ashtu siç jetonte populli, ashtu edhe teatri. Të gjitha gjërat e shëmtuara që na kanë ndodhur neve, njerëzve të thjeshtë, kanë ndodhur edhe me teatrin dhe të gjitha institucionet e tjera, por përkundër gjithçkaje ai arriti të mbijetojë dhe të vazhdojë të krijojë shfaqje të mira dhe të bukura”, theksoi Knezheviq. 

Teatri Kombëtar i Prishtinës lansoi edhe skenën për fëmijë, kështu që edhe më të rinjtë të kenë mundësinë të shijojnë premierat dhe të përjetojnë magjinë e dramës.

“Kur e nisëm atë skenën për fëmijë duke bërë ato shfaqjet “Dy pemët e Vitit të Ri”, “Bukuroshja e Fjetur” e kështu me radhë, vazhduan dhe tani çdo vit kemi një lojë për fëmijë dhe ato janë vërtet momentet më emocionuese, sepse kur sheh të gjithë ata fëmijë që mezi presin të shohin shfaqjen, të shohin aktorët, të bëjnë foto me personazhet më pas. Per mua personalisht janë momentet me intime, ndoshta ndonjehere me te trishtueshmet, sepse edhe une jam femije nga Kosova e Metohia dhe mbaj mend te njejtat ngjarje kur na vinin teatrot dhe kur shikonim shfaqje, pra diku jo vetem une. Përkundrazi, të gjithë në ansambël e panë veten, të lumtur, të gëzuar, kështu që kur na u desh të hipnim në atë furgon dhe të largoheshim, ishim mjaft të trishtuar dhe shpesh qanim. Është e mrekullueshme që teatri ynë po e ringjall atë skenë për fëmijë dhe që fëmijët tanë po edukohen në atë mënyrë dhe po krijohet një audiencë e ardhshme teatrore në lagjet tona dhe ndoshta disa aktorë të rinj që do të vijnë dhe do të na zëvendësojnë”, tha Knezheviq.

Teatri Kombëtar i Prishtinës e mbylli sezonin me shfaqjen “Topi ishte i nxehtë” bazuar në romanin me të njëjtin emër të Vladimir Keçmanoviqit me regji të Nenad Todoroviqit.