Ristanoviq: Karta e Deçanit burimi më i rëndësishëm për të kuptuar historinë e Kosovës gjatë Mesjetës

Bashkëpunëtori shkencor i Institutit për Kulturën Serbe në Leposaviq, Dr. Petar Ristanoviq, vlerësoi se karta themeluese e manastirit të Deçanit është burimi më i rëndësishëm për të kuptuar historinë e Kosovës gjatë Mesjetës.

"Karta themeluese e manastirit të Deçanit është një nga burimet më të rëndësishme për të kuptuar historinë e Kosovës dhe Metohisë gjatë Mesjetës", deklaroi Ristanoviq për Kosovo online.

Ai saktëson se problemi kryesor është se nuk ka mjaftueshëm burime të drejtpërdrejta të shkruara që dëshmojnë për demografinë e Kosovës nga ajo periudhë.

“Kjo është arsyeja pse kjo kartë është një dokument thelbësor nga i cili mund të mësojmë se kush ka jetuar në atë zonë dhe ku, madje deri diku si kanë jetuar. Dhe kur kjo plotësohet me burime të tjera, kryesisht arkeologjike dhe materiale, na lejon të krijojmë një pamje disi të mjegullt, por mjaft të qartë të Kosovës dhe Metohisë në shekullin e 14-të”, thekson Ristanoviq.

Ai thotë se kjo është veçanërisht e rëndësishme në kontekstin e sotëm politik.

"Ndoshta gjëja më e rëndësishme që mund të mësojmë është lidhur me demografinë e asaj zone dhe me besimin fetar, që me terminologjinë e sotme do ta quanim ‘përkatësi kombëtare’. Nga kjo kuptojmë se në Kosovë dhe Metohi gjatë asaj periudhe, pra në hapësirën që iu dha manastirit të Deçanit për mirëmbajtje përmes kartelës themeluese, e cila përfshinte një pjesë të madhe të Metohisë së sotme, kryesisht jetonin serbë. Në 99 për qind të rasteve, bëhej fjalë për vendbanime, fshatra, katunde të banuara nga serbët. Vetëm përmes emrave mund të konstatojmë se një përqindje shumë e vogël, e papërfillshme, i përkiste popullsisë shqiptare", saktëson ky historian.

Ai shpjegon se problemi në kuptimin e historisë së Kosovës gjatë Mesjetës qëndron në mungesën e burimeve të shkruara, të cilat, sipas tij, janë të pakta.

"Ka disa burime nga ajo zonë. Ka më shumë, por përsëri të pamjaftueshme, që janë ruajtur në arkivat e Stambollit, Romës dhe disa qendrave të tjera të mëdha. Në përgjithësi, nuk ka shumë burime të shkruara. Ato i përkasin periudhave disi më të vona, kryesisht nga periudha osmane, por edhe atëherë mbeten të kufizuara. Prandaj, kartela themeluese e Deçanit, ashtu si edhe disa burime të tjera të shkruara, duhet të plotësohen me burime materiale të gjetura në terren, si gjetje arkeologjike dhe të tjera. Dhe të gjitha këto së bashku japin një pamje më të qartë, e cila tregon se gjatë kësaj periudhe – po flasim për shekujt XIV dhe XV – popullsia dominuese në këtë rajon ishte kryesisht e krishterë, pra serbe", thekson Ristanoviq.