Për shkak të Vetëvendosjes, shumë punë për Panelin Zgjedhor për Ankesa dhe Parashtresa

Ankesa e Listës Serbe ndaj vendimit të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve për të mos publikuar rezultatet përfundimtare të zgjedhjeve vetëm për këtë parti është vetëm një nga një sërë ankesash që Paneli Zgjedhor për Ankesa dhe Parashtresa i ka aprovuar, duke konfirmuar kështu se KQZ-ja shpesh merr vendime të pajustifikuara dhe të paligjshme në dëm të kësaj partie serbe. Kjo nuk ishte ankesa e vetme pas publikimit të rezultateve përfundimtare të zgjedhjeve të fundit, në total ishin shtatë ankesa.

Duke vepruar sipas ankesës së Listës Serbe, Paneli vlerësoi se një qëndrim i tillë i KQZ-së nuk mund të pranohet si i drejtë dhe ligjor, pasi është në kundërshtim me dispozitat ligjore të Ligjit për Zgjedhjet e Përgjithshme, si dhe me standardet e Komisionit të Venecias. Gjithashtu, u vlerësua se KQZ-ja nuk ka dhënë asnjë arsyetim ligjor për refuzimin e publikimit të rezultateve për Listën Serbe, duke i dhënë urdhër Komisionit që t’i publikojë ato.

Njëkohësisht, Paneli e hodhi poshtë si të pabazuar ankesën e kandidatit për deputet nga PDK, Bekim Haxhiu, lidhur me ndarjen e mandateve parlamentare. Haxhiu kërkoi anulimin e vendimit të KQZ-së për ndarjen e mandateve në bazë të kuotës gjinore, duke pretenduar se zbatimi i saj ishte interpretuar gabimisht dhe se kandidatët ishin renditur gabim, si dhe se ai nuk ishte përfshirë në listën e deputetëve, ndonëse ishte renditur në vendin e 20-të në listën e PDK-së me 21.520 vota, ndërsa kjo parti kishte fituar 22 mandate. Paneli e refuzoi ankesën, ndaj Haxhiu, me shumë gjasë, do të mbetet pa mandat.

Gjatë tri proceseve zgjedhore vetëm në vitin e fundit – në dy cikle parlamentare dhe gjatë zgjedhjeve lokale, KQZ-ja ka pasur shumë punë duke vendosur për ankesa të shumta të Listës Serbe, por jo vetëm të sajat. Megjithatë, duket se Lista Serbe ka qenë më së shpeshti objekt i vendimeve të pabazuara të KQZ-së, kryesisht për shkak të dy anëtarëve nga radhët e Vetëvendosjes – Sami Kurteshi dhe Alban Krasniqi.

Në fillim të dhjetorit, Komisioni Qendror i Zgjedhjeve mori vendim që të mos e certifikojë Listën Serbe për pjesëmarrje në zgjedhjet e 28 dhjetorit, pasi për konfirmimin e pjesëmarrjes votuan vetëm dy anëtarë të KQZ-së, dy ishin kundër, ndërsa pesë abstenuan. Lista Serbe më pas paraqiti ankesë, e cila u aprovua, duke i mundësuar asaj pjesëmarrjen në zgjedhje.

Megjithatë, disa ditë më vonë, Komisioni nuk i certifikoi kandidatët e Listës Serbe për pjesëmarrje në këto zgjedhje. Pasoi një ankesë e re e Listës Serbe dhe sërish PZAP e rrëzoi vendimin e Komisionit, me arsyetimin se vendimi “ishte i mangët dhe i paplotë, pasi nuk kishte shqyrtuar faktet dhe çështjet kyçe lidhur me vlerësimin e përmbushjes së kushteve ligjore për certifikimin e subjektit politik”.

Para zgjedhjeve parlamentare, PZAP rrëzoi edhe vendimin e KQZ-së lidhur me votimin jashtë përfaqësive diplomatike, duke aprovuar ankesën e Lidhjes Demokratike të Kosovës.

Komisioni kishte vendosur që qendrat e votimit të mund të hapeshin edhe në “lokacione shtesë” jashtë misioneve diplomatike, me propozim të Ministrisë së Punëve të Jashtme. Paneli, megjithatë, mendoi ndryshe dhe e riktheu votimin ekskluzivisht në ambientet e ambasadave dhe konsullatave. As ankesa e Vetëvendosjes në Gjykatën Supreme ndaj këtij vendimi nuk pati sukses – gjykata e konfirmoi vendimin e PZAP-it.

Edhe para zgjedhjeve lokale të vitit të kaluar pati ankesa në PZAP.

Edhe atëherë ndodhi e njëjta gjë: Komisioni Qendror i Zgjedhjeve refuzoi ta certifikojë Listën Serbe, e cila u ankua ndaj këtij vendimi, ndërsa Paneli e aprovoi ankesën. Në atë kohë problem nuk pati vetëm Lista Serbe – të njëjtin fat e përjetoi edhe Demokracia Serbe. Paneli aprovoi edhe ankesën e tyre ndaj vendimit të KQZ-së për të mos ua verifikuar listën e kandidatëve për zgjedhjet lokale të 12 tetorit.

Lista Serbe atëherë u ankua edhe për përbërjen e këshillave zgjedhorë, por Paneli e refuzoi këtë ankesë.

Përveç Listës Serbe, para zgjedhjeve lokale probleme patën edhe mediat që raportojnë në gjuhën serbe, pasi mbetën pa akreditim për raportim. Ndër to ishte edhe portali Kosovo Online. Themeluesi i portalit, VIM INFO, atëherë paraqiti ankesë, të cilën Paneli e aprovoi dhe i urdhëroi KQZ-së që ta rishqyrtojë kërkesën për akreditim. Megjithatë, pavarësisht një vendimi të tillë, KQZ-ja nuk e rishqyrtoi akreditimin e këtij portali.

Përveç kësaj, me vëmendje të veçantë u prit edhe vendimi i Panelit lidhur me zgjedhjet lokale në Mitrovicën e Jugut vitin e kaluar.

Ankesën e paraqiti PDK-ja, duke kërkuar që rezultatet e raundit të dytë të zgjedhjeve lokale në Mitrovicën e Jugut të anulohen dhe të mbahet rivotim për shkak të dyshimeve lidhur me “përzierjen e fletëvotimeve ndërmjet qendrave të ndryshme të votimit, fletëvotime të pa vulosura ose të vulosura dy herë (‘treni bullgar’), mospërputhje ndërmjet kodit të qendrës së votimit dhe fletëvotimit, rritje të pazakontë të numrit të votuesve në raundin e dytë dhe presion ndaj qytetarëve në ditën e zgjedhjeve”.

Paneli, megjithatë, e hodhi poshtë ankesën e tyre si të pabazuar, duke vlerësuar se shkeljet e raportuara ishin rezultat i një mangësie teknike të operatorit ekonomik, se gabimet ishin të izoluara dhe nuk ndikonin në vullnetin e përgjithshëm të votuesve, si dhe se nuk ekzistonte bazë ligjore për rivotim në atë komunë, ndërsa procesi i numërimit dhe menaxhimit të fletëvotimeve ishte në përputhje me të gjitha regjistrat zyrtarë.

Edhe në fund të vitit 2024, në prag të zgjedhjeve të 9 shkurtit të vitit të kaluar, skenari ishte i njëjtë – KQZ-ja nuk e konfirmoi pjesëmarrjen e Listës Serbe në këto zgjedhje, partia u ankua, ndërsa Paneli e aprovoi ankesën.

Derisa në KQZ janë të ulur përfaqësues të partive politike, ndër të cilët në propozimet për marrjen e vendimeve në dëm të Listës Serbe dallohen veçanërisht anëtarët nga radhët e Vetëvendosjes, Paneli Zgjedhor për Ankesa dhe Parashtresa përbëhet nga juristë me përvojë.

Institucioni që ka rol kyç në zgjidhjen e kontesteve zgjedhore dhe që është instanca e parafundit kur bëhet fjalë për ankesat e subjekteve politike – Paneli Zgjedhor për Ankesa dhe Parashtresa – është organ i pavarur i KQZ-së dhe përbëhet nga gjyqtarë të emëruar në këto pozita nga Këshilli Gjyqësor i Kosovës, të cilët nuk guxojnë të jenë të angazhuar politikisht.

Kryetari aktual i këtij organi është gjyqtari i Gjykatës Supreme, Zenel Ljeku, i cili në këtë funksion është emëruar më 30 maj 2024. Paneli ka gjithsej dhjetë anëtarë, përfshirë kryetarin, ndërsa kur vendoset për çështje me rëndësi të veçantë, vendimi merret nga një trup gjykues prej nëntë anëtarësh, me shumicë të thjeshtë.