Ardhja e Xhejms Rubin është një shenjë e rritjes së vëmendjes së SHBA ndaj rajonit të Ballkanit Perëndimor

Amerika fjalë për fjalë "hapi katër sytë" në Ballkanin Perëndimor. Aktualisht në rajonin tonë ndodhen dy të dërguar të Departamentit të Shtetit - Gabriel Escobar dhe Xhejms Rubin, dhe bashkëbiseduesit e Kosovo Online e lidhin këtë aktivitet të shtuar të Uashingtonit me luftën në Ukrainë dhe me dëshirën e SHBA-së për t'u pozicionuar sa më mirë në kjo zonë në një kohë kur të gjitha palët po përpiqen të përcaktojnë zonat e saj dominante të ndikimit.

Xhejms Rubin, i cili mbahet mend nga publiku vendas si ndihmësi dhe zëdhënësi i ish-sekretares amerikane të Shtetit, Madellin Ollbrajt, erdhi për të vizituar rajonin duke kryer një detyrë të re, si i Dërguari i Posaçëm dhe Koordinator i Qendrës për Angazhimin Global të Departamentit të Shtetit të SHBA-së.

Ai zyrtarisht është pritur nga Podgorica dhe Shkupi, ndalesa e radhës është Tirana, ndërsa ishte në një darkë në Prishtinë në fillim të javës jashtë agjendës zyrtare dhe pa takime zyrtare. Paralelisht me këtë mini-turne të Rubinit, një tjetër i dërguar, Gabriel Escobar, po viziton Shqipërinë.

Fusha zyrtare e veprimit të Rubinit është lufta kundër dezinformimit dhe me të mbërritur në rajon ai deklaroi se "i gjithë Ballkani Perëndimor është subjekt i dezinformimit rus dhe kinez", se "një pjesë e madhe vjen nga Serbia" dhe se është "një problem i madh që duhet zgjidhur”.

Megjithatë, Beogradi nuk ishte në axhendën e tij. Ai vetë ka dhënë një shpjegim për këtë - se e di se, duke pasur parasysh të kaluarën e tij, "ai ndoshta nuk është diplomati më i mirë për t'u takuar me zyrtarë të qeverisë serbe".

Sipas Igor Novakoviq, drejtor kërkimor i fondit ISAC, ky ishte ndoshta një moment i sinqeritetit të Rubinit, por fakti që ai nuk do të vizitojë Beogradin, siç shton ai, nuk do të thotë se Serbia është e privuar nga vëmendja amerikane.

Lidhur me faktin se Rubin nuk po vjen në Beograd, Srgjan Graovac nga Qendra për Stabilitet Social thotë për Kosovo Online se duhet pasur parasysh se ai ka “ndërgjegje të papastër dhe e di shumë mirë pse nuk do të ishte i mirëpritur”.

“Kjo është arsyeja pse ai e anashkaloi Beogradin, por nëse e dini se me çfarë pedigre vjen dhe se ai është pjesë e qarqeve të lobit që nuk janë në anën e Beogradit, atëherë ardhja e tij është e tepërt sepse ai në thelb vjen për të mbështetur ata që konsiderohen kundërshtarë të Beogradit dhe sipas të cilit Beogradi është fajtor për gjithçka”, thotë Graovac.

Edhe pse pa takime me zyrtarë serbë dhe përfaqësues të autoriteteve kosovare, ku jemi mësuar ta shohim edhe një të dërguar tjetër të Departamentit të Shtetit – Gabriel Escobar, Rubin në deklaratat e tij ka prekur temën e dialogut dhe Prishtinën. Ai tha nga fqinjëri se mendon se “do të jetë lajm i mirë për popullin e Kosovës nëse vendi i tyre është pjesë e Evropës në kuptimin institucional, pjesë e NATO-s, pjesë e institucioneve perëndimore, edhe nëse rezultati perfekt (që është njohja nga Serbia) nuk arrihet”.

“Stereo” mesazhet amerikane lidhur me ngjarjet në Ballkanin Perëndimor nuk janë surprizë për analistët.

“Rubin nuk tha asgjë që nuk ishte qëndrim zyrtar i SHBA-së: do të ishte më mirë që Beogradi ta njihte pavarësinë e vetëshpallur të Kosovës, dhe nëse nuk do dhe nuk mundet, atëherë duhet bërë një lloj kompromisi që do të ishte më i afërt me atë njohje, pa qenë njohje zyrtare”, thotë Graovac.

Ai thekson se ndikimi më i madh i Rusisë në Ballkan është përmes çështjes së Kosovës dhe se SHBA-të do të donin ta eliminonin atë dhe ta anulonin plotësisht ndikimin e Rusisë në këto hapësira, prandaj zgjidhja e çështjes së Kosovës është kaq e rëndësishme për ta tani dhe kjo është pse ata insistojnë në të.

Duke deklaruar se kjo është një kohë e trazirave të mëdha për shkak të luftës në Ukrainë, Graovac thotë se ne po jetojmë në kohë kur një rend po shkatërrohet dhe një i ri po ndërtohet dhe tani të gjitha palët po përpiqen të përcaktojnë zonën e tyre dominuese të ndikimit. Ai shton se SHBA-ja dhe BE-ja nuk duan asnjë ndikim tjetër në rajon si dominant në krahasim me të tyren.

"Ata nuk duan as ndikimin kinez as rus dhe kjo është arsyeja pse ata janë kaq të angazhuar në këtë rajon. Gjithashtu, SHBA-të nuk duan që ndikimi evropian të jetë mbi të tyren, si evropianët do të donin të kishin një ndikim kyç. Ne kemi një gërshetim e këtyre interesave të ndryshme dhe kam përshtypjen se për momentin vazhdon lufta mes SHBA-së dhe BE-së për t'u pozicionuar sa më mirë në këtë rajon. Edhe pse ata veprojnë si aleatë, ajo që të dyja e dinë është se është më mirë që ata të kenë pozita fillestare më të forta. Ky është prapavijë e të gjitha atyre vizitave, të cilat janë përditësuar së fundmi”, thotë Graovac.

Igor Novakoviq thotë se është mjaft logjike që në këtë moment vëmendja e shtuar e Amerikës të jetë e përqendruar në rajonin tonë dhe jo vetëm në vendet anëtare të NATO-s, por edhe në të tjerat.

“Ne kemi një luftë në Ukrainë, dhe këtu mbetet barku i Evropës, ku potencialisht mund të ndodhë një përshkallëzim i kufizuar, për të cilin ka kushte lokale dhe SHBA-të po kërkojnë të mbyllin pikat e dobëta në çdo mënyrë të mundshme, nga këndvështrimi i tyre. Në këtë kontekst, marrëdhënia me Serbinë, e cila është vendi më i madh në Ballkanin Perëndimor, është veçanërisht i rëndësishëm, sepse ka disa elementë sfidues - mbi të gjitha, dialogu ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës dhe situata e brendshme në Bosnjë e Hercegovinë dhe Serbia ka ndikim në të dyja këto situata”, thotë Novakoviq.

Graovac, i cili e percepton Rubinin si lobist shqiptar, beson se vizita e Rubinit në Ballkanin Perëndimor është e lidhur me Millo Gjukanoviqin dhe disa qarqe boshnjake. Ai shton se fakti është që Gjukanoviq po largohet dhe se Izetbegoviq shtyhet jashtë skenës dhe se nuk ka dyshim se kjo nuk u shkon për shtat shumë njerëzve, veçanërisht atyre që janë mësuar që këta njerëz të jenë pjesë e klubit të tyre logjistik dhe se “Xhejms Rubin është padyshim një nga ata”.