Sa ndikojnë protestat e një pjesë të opozitës serbe në pozitën e Beogradit në kohën e presionit perëndimor mbi Kosovën?

Protestat aktuale të opozitës në Serbi nuk kanë ndikim të madh në pozitën e Beogradit në dialogun për Kosovën, por kjo mund të ndodhë nëse ndodh radikalizimi i tyre dhe një krizë e mundshme politike në vend, thonë bashkëbiseduesit e Kosovo Online, duke theksuar se përdorimi i dhunës në protestat e opozitës në Beograd do t'i mundësonte Albin Kurtit të përpiqej të përdorte forcën kundër serbëve në Kosovë.

Sipas analistit Dejan Vuk Stankoviq, pozicioni i negociatorëve serbë do të ishte shumë më i qetë nëse nuk do të kishte presion të brendshëm në vend.

"Nëse protestat do të shndërroheshin në një konflikt të hapur midis dy pjesëve të popullit ose në një konflikt midis popullit rebel dhe policisë, atëherë ky do të ishte një sinjal për Kurtin se Serbia është politikisht e paqëndrueshme. Serbia do të fillonte të merrej me krizën e saj politike, në të cilën do të investonte shumë energji dhe Kurti do të thoshte: 'Serbët janë të preokupuar me konfliktet e tyre të brendshme dhe tani është koha që unë të përpiqem të bëj versionin tim të skenarit kroat të vitit 1995'”, thotë Stankoviq, i cili shton se shpreson se nuk do të ketë konflikte në rrugë të motivuara politikisht dhe që gjithçka të mbetet në nivelin e hapjes së debatit institucional – nëse shkojmë në zgjedhje apo jo.

Stankoviq tregon se prioritet politik për Serbinë për momentin është ruajtja e serbëve ekzistencialisht në Kosovë dhe vazhdimi i procesit të negociatave që do të qetësonte kundërshtimin mes serbëve të Kosovës dhe administratës së Kurtit, ndërsa protestat që po detyrohen disi ndryshojnë prioritetet në politikën serbe.

“Do të ishte mirë që kërkesat nga protesta të ktheheshin në një debat institucional dhe në fund të shpalleshin zgjedhjet nëse ato kërkesa nuk mund të negociohen dhe pastaj le të jetë ashtu siç vendos populli”, thotë ai.

Sa i përket mundësisë që Perëndimi të rrisë presionin ndaj Beogradit në këtë moment për Kosovën, Stankoviq thotë se presioni perëndimor ekziston me ose pa protesta.

"Presioni perëndimor ekziston si konstante dhe sigurisht që do të ndihej më fort nëse do të kishte presion të brendshëm në vend. Trajtimi i Kosovës nga Perëndimi nuk kushtëzohet nga kush e formon qeverinë në Beograd. Po ashtu, shqiptarët nuk kanë asnjë problem të vazdojnë me të njëjtat kërkesa në raport me serbët dhe me Serbinë, pavarësisht se kush është në pushtet në Beograd. Dhe kur Gjingjiq ishte në pushtet, ata donin pavarësinë, kur Koshtunica ishte në pushtet, ata donin pavarësinë, dhe Tadiqi dhe Daçiqi, dhe Vuçiq, Nikolliq dhe Daçiq, dhe tani që Vuçiq dhe Daçiq janë në pushtet duan pavarësinë. Përbërja e qeverisë në Beograd nuk ndryshon as kërkesat e Perëndimit dhe as pikëpamjet e Prishtinës. Nëse duam ta mbrojmë Kosovën, ne duhet të jemi të bashkuar, nëse jo, atëherë kjo është një histori tjetër, por deri më tani askush nga opozita apo nga pushteti nuk ka thënë se nuk do ta mbrojë Kosovën. Nëse ne e mbrojmë, atëherë është më mirë të të tregojmë unitet kombëtar dhe të zgjidhemi problemet në kuadër të institucioneve”, thotë Stankoviq.

Sipas mendimit të drejtorit ekzekutiv të Qendrës për Zgjedhje të Lira dhe Demokraci (Cesid), Bojan Kllaçar, protestat nuk kanë ndikim në pozicionin e Beogradit në dialog, me kusht që ato të mos bëhen masive, në mënyrë që Serbia të hyjë në njëfarë krizës politike dhe se institucionet politike, në radhë të parë qeveria, nuk kanë legjitimitet të mjaftueshëm për t'u angazhuar në dialog.

“Është objektivisht shumë e vështirë që kjo të ndodhë, sepse nëse shikojmë jetën politike, vlerësimet, disa pritje nga zgjedhjet e ardhshme, ka pak gjasa që të ndodhin kaq shumë ndryshime të mëdha dhe që Serbia të hyjë në një krizë institucionale. Janë shumë pak shanset nëse protestat nuk do të ishin kaq masive ose nëse, për fat të keq, do të shndërroheshin në një lloj polarizimi dhe nëse në rrugë do të shfaqej ndonjë dhunë, që do të çonte në një krizë politike në vend. Në një skenar të tillë, institucionet do të duhen të merren me çështje të tjera, ndërsa disa tema të tjera, duke përfshirë edhe Kosovën do ta vuanin në njëfarë mënyre. Por më duket se protestat nuk kanë një potencial të tillë për ta çuar vendin në krizë politike", thotë Kllaçar.

Në lidhje me atë nëse Perëndimi ka më shumë “prekje” në protesta për ta mbajtur Beogradin nën presion për çështjen e Kosovës, Kllaçar thotë se mendon se nuk ka, sepse protestat janë të kufizuara kryesisht në Beograd dhe kërkesat që janë parashtruar, shton ai, nuk kanë një shtrirje të tillë që të mund të kenë një mënyrë më serioze për të vënë në dyshim punën e institucioneve dhe legjitimitetin e tyre.

“Sidomos që një pjesë e mirë, nëse jo pjesa më e rëndësishme, e negociatave i takon presidentit Vuçiq, i cili ka legjitimitet në çdo skenar, pasi është zgjedhur në zgjedhje të drejtpërdrejta”, thotë Kllaçar.

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, tha dje se Serbia është nën presion të madh për Kosovën dhe se thelbi i të gjitha këtyre presioneve është që Serbia ta njohë Kosovën dhe Prishtina të mos përmbushë asgjë.

“Është e qartë se ekziston një plan de fakto me të cilin po mundohen t'i thonë Serbisë dhe serbëve se disa i kanë përmbushur të gjitha obligimet e tyre duke dëgjuar prezantimin për Bashkësinë e Komunave Serbe, por se thelbi i planit është që ne t'i njohim ata dhe që ata të mos bëjnë asgjë”, ka thënë Vuçiq.

Meqë ra fjala, kërkesat e parashtruara në dy protestat e deritanishme të disa partive opozitare, ku u mblodhën nga disa mijëra persona, janë: largimi i të gjithë anëtarëve të REM, heqja e lista e programeve reality dhe emisioneve që nxisin dhunën në televizion me frekuenca kombëtare, zëvendësimin e menaxhmentit të RTS, tërheqjen e frekuencës kombëtare nga televizionet Pink dhe Happy, zëvendësimin e Ministres së Punëve të Brendshme Bratislava Gashiq, Kreun e Agjencisë së Sigurisë dhe Informacionit Aleksandar Vulin, pranimi i dorëheqjes së Ministrit të Arsimit Branko Ruzhiq dhe mbajtja e seancës së Kuvendit të Serbisë, ku do të shqyrtohet përgjegjësia e Qeverisë së Serbisë si dhe situata e sigurisë në vend sa më shpejtë që është e mundur.