Vazhdimi i dialogut në Bruksel nën hijen e tensioneve të reja në Kosovë, cilat janë shanset për progres?

Negociatorët kryesorë e Beogradit dhe Prishtinës, Petar Petkoviq dhe Besnik Bislimi, do të takohen sot në Bruksel, për herë të parë që nga aneksi i marrëveshjes për rrugën drejt normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, në nivelin më të lartë në Ohër më 18 mars. Ndërmjet dy raundeve të dialogut, autoritetet e Kosovës arrestuan dy serbë, Kryeministri Albin Kurti tha se Presidenti serb Aleksandar Vuçiq nuk do të merrte leje nëse kërkon të vinte në Kosovë, dhe Bashkësia e Komunave Serbe ekziston vetëm në nivel të debateve politike.

Në hijen e tensioneve të reja në Kosovë, negociatorët kryesorë pritet të diskutojnë hapat e ardhshëm në zbatimin e Marrëveshjes për rrugën drejt normalizimit të marrëdhënieve.

Bashkëbiseduesit e Kosovo online nuk presin që takimi i sotëm në Bruksel të sjellë progres nëse Prishtina mbetet e ngulitur në qëndrimin e saj sa i përket BKS-së dhe në të njëjtën kohë vlerësojnë se krijimi i një atmosfere të keqe para këtyre bisedimeve po i ndihmon Kurtit.

Srgjan Graovac nga Qendra për Stabilitet Social nuk pret asgjë të veçantë nga takimi i sotëm. Incidentet, arrestimet e serbëve, si dhe deklaratat e Albin Kurtit në periudhën e kaluar, siç thotë ai për Kosovo online, sigurisht që do ta prishin atmosferën e bisedimeve në Bruksel, por, shton ai, deri diku kjo është edhe plani i Kurtit.

Ai vlerëson se Kurti është i vetëdijshëm se është dëmtuar nga bisedimet me Beogradin dhe se do të preferonte që ato bisedime të dështonin dhe se ai nuk të ketë asnjë përgjegjësi për këtë.

“Ndër të tjera, të gjitha ato arrestime që ai bën, të gjitha ato deklarata që janë ekstreme dhe drejtuar kryesisht ndaj Serbisë dhe serbëve, ku ai vazhdon të flasë për gjenocid, e gjithë kjo synon të provokojë palën serbe që të braktisë negociatat dhe t'ua vështirësojë kalimin në negociata. Sepse nëse arrestoni serbët, është e qartë se doni të provokoni palën serbe të thotë: ne nuk do të marrim pjesë në dialog derisa këto gjëra po ndodhin", tha Graovac.

Siç thekson ai, Kurti po krijon qëllimisht një atmosferë të tillë para negociatave që nga njëra anë do t'ia vështirësonte palës serbe ardhjen në negociata, dhe nga ana tjetër, në këtë mënyrë po përpiqet për të forcuar pozicionin e tij brenda elektoratit nacionalist shqiptar në Kosovë, duke dërguar njëkohësisht mesazhin “se qëndron të vendosur në baza kombëtare shqiptare”.

“Ai tani është nën sulm në radhë të parë nga opozita e cila me të drejtë thotë se është dikush që ka tradhtuar premtimet e tij, se ka gënjyer opinionin kur ka thënë se jo vetëm që nuk do të flasë me Beogradin, por edhe se nuk do të formojë BKS-në, dhe si e shohim tani dhe ai u pajtua me këtë. Prandaj, po humbet elektoratin nacionalist që është mbështetja e tij dhe duhet të përpiqet disi të forcojë pozicionin e tij në mesin e ekstremistëve me këto deklarata dhe presion mbi serbët, për të treguar se ai po mbron interesat kombëtare shqiptare dhe jo se është një tradhtar siç po flet opozita për të”, thotë Graovac.

Bisedimet, thekson bashkëbiseduesi ynë, po hyjnë në fazën e luftës për formimin e Bashkësisë së Komunave Serbe.

"Nuk duket e lehtë dhe realiste për t'u zbatuar. Në ato rrethana, nuk ka gjasa të ndodhë ndonjë gjë e rëndësishme. Kurti është dikush që në thelb nuk dëshiron të formojë BKS-në dhe më e pakta që mund të bëjë është ta pengojë atë proces, dhe nëse po e pengon atë proces, po i pengon edhe të gjitha bisedimet e mëtutjeshme. Pres një tjetër pengesë nga Kurti në dëshirën për të shtyrë formimin e Bashkësisë së Komunave Serbe dhe obligimet e marra më parë”, thotë Graovac.

Kujtojmë se më 28 mars policia e Kosovës ka arrestuar serbin Milan Jovanoviq nga Leposaviqi, ish-pjesëtar i policisë së Kosovës, para syve të fëmijëve dhe gruas së tij. Pasi ka kaluar natën në paraburgim, ai është liruar në mëngjes, me shpjegimin se ka qenë gabim. Katër ditë më vonë, të shtunën e kaluar, u arrestua Millovan Bozhoviq nga Zubina Potok. Në periudhën ndërmjet dy raundeve të dialogut, Kryetari i Autoritetit të Përkohshëm të Komunës së Zveçanit, Ivan Todosijeviq, mori ftesë për t'u paraqitur në burg më 3 prill për deklaratën e tij për Raçakun, pa iu dorëzuar më parë aktgjykimi.

Duke komentuar incidentet që po ndodhin në Kosovë në prag të bisedimeve të reja në Bruksel, diplomati në pension Zoran Millivojeviq thotë se gjithçka që po ndodh është vazhdimësi e politikës së autoriteteve të Prishtinës dhe se nuk ka ndryshim në atë politikë. Ai nuk pret që sot të arrihet ndonjë përparim nëse Prishtina mbetet e ngulitur në një pozitë ku mund të diskutojë vetëm për njohjen reciproke dhe nëse nuk ka përparim kur është fjala për formimin e BKS-së dhe obligimet e marra më parë. Ai beson se nuk do të ketë ndryshim nëse Uashingtoni dhe Brukseli në çfarëdo mënyre tolerojnë një qëndrim të tillë të Prishtinës.

“Mund të flitet për të zhdukurit që u pranua në Ohër, por vështirë që mund të nënkuptojë një dialog thelbësor dhe dialog në drejtim të kërkimit të zgjidhjes politike, kompromisit dhe normalizimit serioz. Takimi i nesërm do të jetë vazhdim i politikës së Prishtinës, e cila gjithashtu mohon Marrëveshjen e Brukselit, por dhe dëshirën për të diskutuar për kërkimin e një kompromisi politik”, thotë Millivojeviq.

Sa i përket palës serbe, ai vlerëson se është në të njëjtin pozicion, gjegjësisht do të mbetet konsistente në kërkesën për përmbushjen e marrëveshjeve të Brukselit dhe formimin e Bashkësisë së Komunave Serbe si obligime të marra më parë. Vetëm mbi këtë bazë, shton ai, mund të flasim për normalizim më pas.

“Pala serbe mbetet konstruktive dhe në këtë kuptim për palën serbe nuk është kontestuese ajo që është rënë dakord në Ohër, që do të diskutohet për çështjen e të pagjeturve, nevojën për dialog politik në drejtim të normalizimit. Mirëpo, gjithçka që po ndodh ditëve të fundit tregon se pala prishtinase nuk ka ndërmend të ketë qasje konstruktive. Është e qartë se Kurti dhe politika që ai udhëheq ka vështirësi brenda dhe jashtë”, tha ai.

Duke folur për vështirësitë e Kurtit në frontin e jashtëm, Millivojeviq thotë se Uashingtoni dhe Brukseli insistojnë në formimin e BKS-së dhe obligimeve të ndërmarra më parë, gjë që është problem për Kurtin sepse politika e tij bazohet në mohimin e obligimeve të marra më parë, d.m.th. për refuzimin e formimit të BKS-së. Kurse kur bëhet fjalë për skenën e brendshme, siç thotë Millivojeviq, Kurti ballafaqohet me politikën e tij për shkak të presioneve që ka nga jashtë.

“Ai po përpiqet të krijojë tensione duke shkaktuar kriza, duke ushtruar presion mbi serbët, me incidente dhe mbi këtë bazë të kapërcejë presionet që ka në skenën e brendshme dhe të shantazhojë partnerët që e mbështesin. Shumë varet nga mënyra se si Uashingtoni dhe Brukseli do të sillen, do të shohim. Nesër do të hyjmë në një vazhdimësi të takimeve pa dialog thelbësor, para së gjithash për shkak të pengesave nga pala prishtinase. Çështja thelbësore mbetet BKS, dhe pa atë nuk ka dialog thelbësor për normalizimi”, thekson Millivojeviq.

Përndryshe, zëdhënësi i Bashkimit Evropian, Peter Stano, tha dje se BE pret që të dyja palët të kontribuojnë, krijojnë dhe ruajnë një atmosferë normalizimi dhe pajtimi dhe zbatimi të shpejtë të obligimeve të ndërmarra, në fund të shkurtit në Bruksel, dhe më pas në Ohër.

“Vetë palët morën përsipër të përmbahen nga çdo veprim që do të kishte efekt të kundërt”, tha Stano.