Spahiu: Bashkësia do të themelohet kur të ngrihet flamuri në përfaqësinë e Kosovës në Beograd

Në një intervistë për Kosovo online, analisti Nexhmedin Spahiu thotë se mendon se Albin Kurti do ta formojë Bashkësinë e Komunave me shumicë serbe, sepse amerikanët do ta zëvendësojnë lehtësisht nëse nuk e bën. Gjithashtu tregon se kushti i Kurtit është që Bashkësia të hyjë në fuqi menjëherë kur hapet përfaqësia diplomatike e Kosovës në Beograd.

Spahiu është i mendimit se “ka mundësi që SHBA-të të nxisin konflikt nëse presidenti i Serbisë Aleksandar Vuçiq dhe klasa politike serbe nuk janë konsekuente dhe nuk zbatojnë marrëveshjet e arritura në dialog”.

Në janar ju paralajmëruat për rrezikun e luftës nëse deri në mars nuk arrihet marrëveshje në dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës. Është arritur një lloj marrëveshjeje, por ju ende besoni se lufta është e mundur dhe se Amerika mund ta nxisë atë. Mbi çfarë baze e arrini këtë përfundim? 

Kjo është analiza ime e bazuar në të gjitha hapat e ndërmarra, interesat, aludimet... Është logjike që SHBA-të duan të rregullojnë situatën në Ballkanin Perëndimor dhe ta kthejnë politikën e Serbisë drejt Perëndimit. Nëse kjo nuk arrihet me diplomaci dhe mjete paqësore, do të bëhet ndryshe, me përdorimin e forcës. Në atë rast do të duhet të gjendet një arsye, në Kosovë apo diku tjetër.

Pak ditë më parë, ambasadori amerikan në Beograd, Kristofer Hill, foli për gjetjen e zgjidhjeve diplomatike për problemet në dukje të pazgjidhshme, gjithashtu ka dërguar ngushëllimet e tij për familjet e të vrarëve në bombardimet e NATO-s. Cili do të ishte interesi i Amerikës sot për të hequr dorë nga përpjekjet diplomatike dhe të provokojë një konflikt të armatosur në të cilin do të përfshijë Serbinë? 

Sepse në Serbi është e vështirë të ndryshohet kursi politik që vazhdon për 179 vjet, që nga "Naçertanije" e Illija Garashaninit nga viti 1844, në të cilin thuhej se politika e Serbisë duhet të jetë një akt balancues ndërmjet Perëndimit dhe Rusisë. Këtë politikë Serbia e ka ndjekur shumicën e kohës deri më sot. Presidenti Vuçiq thotë se dëshiron paqe dhe se do t'i zbatojë marrëveshjet e arritura, por pyetja është nëse do të jetë konsistent deri në fund. Nuk po them se do të ketë luftë 100 për qind, por se është një mundësi nëse presidenti Vuçiq dhe klasa politike serbe duan të mashtrojnë Perëndimin, ose në rast se në Serbi do të bëhet grusht shteti për të rrëzuar Vuçiqin pikërisht për shkak të marrëveshje me Perëndimin dhe Kosovën.

Si do të kishte një luftë, në të cilin territor?

Mund të jetë në Kosovë ose le të themi në Bosnje sepse aty është situata më e brishtë, dhe Serbia do të tërhiqej në të. Edhe publiku ndërkombëtar do të përgatitej për këtë. Por nuk them se Vuçiq do ta mashtrojë patjetër Perëndimin, kjo është vetëm një mundësi teorike.

Marrëveshja e fundit nga Brukseli thekson detyrimin për zbatimin e marrëveshjeve të arritura më parë, njëra prej të cilave është BKS. Mendoni se Albin Kurti do të formojë BKS?

Unë mendoj se do ta bëjë. Nëse nuk e bën, atëherë amerikanët do ta ndryshojnë lehtësisht qeverinë në Prishtinë dhe do të emërojnë dikë tjetër për ta bërë këtë. Sepse amerikanët në Kosovë mund ta ndryshojnë qeverinë kur të duan, gjë që nuk është në Serbi. Për të ndryshuar qeverinë atje duhet të ketë luftë.

A duhet të presim që Kurti të formojë BKS deri në fund të vitit?

Kurti parasheh që Bashkësia e Komunave me shumicë serbe të hyjë në fuqi në momentin kur hapet përfaqësia e përhershme diplomatike e Kosovës në Beograd, ku do të valojë flamuri i Kosovës, si dhe përfaqësia e Serbisë në Kosovë, sepse është e rëndësishme për Kosovën si formë e njohjes. Nuk ka logjikë që Serbia të ketë një përfaqësi diplomatike në Novi Sad apo Nish.

A mendoni se është realisht që Serbia të pajtohet me këtë dhe se ende është në pritje të formimit të BKS-së?

Para kësaj do të merret vesh për Bashkësinë dhe ligji që do të miratojë Kuvendi i Kosovës për Bashkësinë do të thotë se do të hyjë në fuqi në të njëjtën ditë kur do të hapen përfaqësitë diplomatike në Beograd dhe Prishtinë. Kurti ndoshta do të dalë me një propozim për Bashkësinë që nuk do t'i pëlqejë Vuçiqit dhe propozimi i Vuçiqit do të jetë larg nga ai i Kurtit, kështu që pres që ndërmjetësit ndërkombëtarë të propozojnë ndonjë propozim të tyre për Statutin e Bashkësisë i cili do të jetë në formën e ta marrë ose ta lërë. Nëse Kurti nuk e pranon, atëherë do të ketë ndryshim të qeverisë në Prishtinë, nëse Vuçiq nuk e pranon, atëherë Serbisë do ta ketë të vështirë. Propozimi franko-gjerman shmangte fjalën njohje, por nënkuptohet në disa pika, më konkretisht në atë për hapjen e zyrave përfaqësuese. Hapja e tyre dhe formimi i Bashkësisë janë shkëmbim për njëri-tjetrin.

Obligimi i Prishtinës për të formuar BKS ka dhjetë vjet që ekziston. Kur bënte rregullime, nuk kushtëzohej askund nga ajo që kërkon Kurti tani...

Nuk ndodhi, sepse pritej që disa gjëra të tjera të zbatoheshin, dhe marrëveshja e vitit 2015 për Bashkësinë ishte kontradiktore. Ai i dha kompetencat Bashkësisë dhe në anën tjetër marrëveshja është dashur të konfirmohet nga Gjykata Kushtetuese e Kosovës. Ajo gjykatë tha se ishte antikushtetuese dhe mbetej për t'u rinegociuar. Tani ose do të duhet të hiqet ai pikë për Gjykatën Kushtetuese ose të rirregullohen nenet që gjykata i ka shpallur të diskutueshme.

Pse e shqetëson Prishtinën kur thuhet Bashkësia e Komunave Serbe, e jo Bashkësia e Komunave me shumicë serbe?

Sepse këto nuk janë komuna të Republikës së Serbisë, por të Republikës së Kosovës. Ata kanë shumicë serbe, ashtu siç ka komuna me shumicë turke në Kosovë. Boshnjakët po ashtu kërkojnë formimin e dy komunave me shumicë boshnjake, por ato janë ende komuna të Kosovës ku ligjet e Kosovës janë në fuqi. Ka një ndryshim të madh kur thua komunë serbe, mund të nënkuptojë Pozharevac ose Subotica, që nuk është me shumicë serbe por është komunë serbe sepse është në kuadër të Republikës së Serbisë.

Nëse do të kishte zgjedhje të reja si pasojë e moszbatimit të marrëveshjeve të dialogut nga Kurti, cila nga partitë opozitare do të ishte sipas standardeve të Perëndimit, pasi opozita është kritike e mprehtë e marrëveshjes nga Ohri?

AAK, PDK dhe BDK janë në opozitë dhe do të ishte koalicion i këtyre partive. Është e rëndësishme për Perëndimin për të zbatuar marrëveshjet, dhe Kurti është arra më e fortë për t'u goditur nëse flasim për kundërshtarë të huaj. Këta të tjerët do të dorëzohej më lehtë.