Bashkëpunim i ngushtë me Kinën si një zotim i mbështetjes për çështjen e Kosovës

Me nënshkrimin e disa marrëveshjeve në Pekin si pjesë e Forumit të tretë "Brezi dhe Rruga", duke përfshirë atë për tregtinë e lirë, Serbia dhe Kina, të cilat kanë një partneritet strategjik prej shtatë vitesh, do të forcojnë më tej marrëdhëniet e tyre. “Miqësia e çelikut”, siç përshkruhen shpesh marrëdhëniet mes Beogradit dhe Pekinit, deri më tani, sipas bashkëbiseduesve të Kosovo online, nënkuptonte mbështetjen e Kinës për Kosovën, dhe nuk duhet të vihet në pikëpyetje edhe kur dialogu ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës të hyjë në fazën përfundimtare dhe kur të diskutohet zgjidhja përfundimtare.

Sipas bashkëbiseduesve tanë, Kina do të mbështesë gjithçka që Beogradi dhe Prishtina bien dakord në kuadër të dialogut dhe do të respektojë qëndrimin e Beogradit edhe në rast të përpjekjes për pranimin e Kosovës në Kombet e Bashkuara.

Presidenti serb Aleksandar Vuçiq tha sot në Pekin se ka pasur një bisedë jashtëzakonisht miqësore me presidentin kinez Xi Jinping për të gjitha temat e rëndësishme, përfshirë Kosovën, si dhe se ai gjeti mirëkuptim me Xi për çështjen e Kosovës. Ai shtoi se është biseduar edhe për respektimin e normave juridike ndërkombëtare, për atë që po kalon Serbia dhe për zbatimin e standardeve të dyfishta, mosrespektimin e Kartës së OKB-së dhe Rezolutës 1244.

Shumë herë më parë, zyrtarët kinezë kanë përsëritur se vendi respekton sovranitetin dhe integritetin territorial të Serbisë, ashtu si Beogradi mbështet politikën e një Kine.

Duke folur për investimet kineze në Serbi dhe marrëdhëniet politike mes dy vendeve, Sanja Arezhina, njohëse e marrëdhënieve ndërkombëtare dhe autore e librit “Kina në Evropë”, thotë për Kosovo online se përmes investimeve ky shtet tregon se ka besim të madh në Partnerët serbë, sepse “nuk është gjë e vogël të investosh 4.2 miliardë dollarë në një vend”.

“Me këtë logjikë, sigurisht që është shumë e rëndësishme që Pekini të ruajë të gjitha këto investime. Për ta arritur këtë, një mjedis të sigurt është e nevojshme, si në vetë Serbinë ashtu edhe në të gjithë rajonin, dhe në këtë kontekst, çështja e Kosovës dhe shpallja e njëanshme e pavarësisë së saj në vitin 2008 është gjithashtu shumë e rëndësishme. Mund të presim që Kina do të përpiqet të vazhdojë t'i ofrojë mbështetje Serbisë në të ardhmen, por ne te njejten kohe duhet te kujtojme gjithmone se te gjitha fuqite e medha, duke perfshire edhe Kinen, ato gjithmone i shikojne ne fillim interesat e tyre”, thotë Arezhina.

Bashkëbiseduesja ynë beson se Kina me siguri do të mbështesë gjithçka që Beogradi dhe Prishtina bien dakord në kuadër të dialogut.

“Korniza e negociatave të BE-së flet për një zgjidhje përfundimtare që duhet të jetë një marrëveshje ligjërisht e detyrueshme, por në këtë moment nuk mund të vlerësojmë me siguri se kur mund të vijë kjo zgjidhje. Është shumë mosmirënjohëse të flitet për atë temë, por sigurisht kur bëhet fjalë për vetë dialogun dhe arritjen e një zgjidhjeje, vetë presidenti Vuçiq tha në linjat e propozimit të BE-së nga shkurti dhe aneksit zbatues nga marsi se Serbia është e gatshme të shkojë në vijat e kuqe të përcaktuara qartë që i referohen faktit se Serbia nuk do ta njohë kurrë pavarësinë e të ashtuquajturve të Kosovës dhe se nuk do të lejojnë që Kosova të anëtarësohet në OKB. Kur bëhet fjalë për Kinën dhe mbështetjen e saj në këtë çështje, ne tashmë po marrim ndihmë të konsiderueshme prej tyre. Ne pamë pas krizës që u përshkallëzua në maj që Ministria e Punëve të Jashtme kineze lëshoi ​​një deklaratë në mbështetje të integritetit territorial dhe sovranitetit të Serbisë dhe se Kina avokoi për një zgjidhje mes dy palëve që është në vijën e marrëveshjes së tyre. Në këtë logjikë, nuk mund të presim që Kina të ndërhyjë në punët e brendshme të vendit tonë, sepse ajo mbron mosndërhyrjen në marrëdhëniet e brendshme të vendeve të tjera, por sigurisht që do të mbështesë gjithçka që Beogradi dhe Prishtina bien dakord në kuadër të dialogut. Nëse ndodh që zgjidhja përfundimtare të vihet nën presionin e faktorëve të ndryshëm ndërkombëtarë dhe të jetë e pafavorshme për Serbinë, Kina do të reagojë brenda Këshillit të Sigurimit të OKB-së në lidhje me atë se si ajo zgjidhje korrespondon me interesat e saj kombëtare”, thotë Arezhina.

Siç shton, të gjithë jemi të vetëdijshëm se fuqitë e mëdha shumë shpesh mbrojnë interesat e tyre kombëtare në kuadrin ndërkombëtar dhe se interesat e vendeve më të vogla janë më pak të rëndësishme për to.

“Megjithatë, deri më tani Kina e ka treguar veten të jetë një mike e mirë dhe mirënjohëse që qëndron me vendosmëri në linjat e kësaj miqësie, dhe në këtë kuptim gjithçka që do të ndodhë në të ardhmen dhe ndoshta brenda kornizës së Kombeve të Bashkuara do të përfaqësojë një lloj të marrëveshjes ndërmjet Beogradit dhe Pekinit”, thotë Arezhina.

Nëse do të ndodhë që Këshilli i Sigurimit të marrë një propozim përfundimtar për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, me të cilin Serbia nuk do të ishte e kënaqur, është e vështirë të parashikohet nëse Kina do të përdorte të drejtën e vetos në atë organ, dhe Arezhina thotë se brenda interesave të saj Kina ka interesat e saj thelbësore ose në anglisht " core interests", dhe thekson se është shumë indikative që vetëm kur bëhet fjalë për ato interesa, Kina vë veton në Kombet e Bashkuara.

“Nëse ndodh që zgjidhja përfundimtare të sillet nën presionin e faktorëve të ndryshëm ndërkombëtarë dhe të jetë e pafavorshme për Serbinë, Kina do të reagojë brenda Këshillit të Sigurimit të OKB-së në lidhje me mënyrën se si ajo zgjidhje korrespondon me interesat e saj kombëtare”, thotë Arezhina.

Bashkëbiseduesja ynë kujton se Serbia dhe Kina kanë një miqësi tradicionale, që nga vizita e presidentit Tito në Kinë, kur u vendosën marrëdhëniet partiake dhe shtetërore mes Kinës dhe Jugosllavisë.

“Edhe pas shpërbërjes së Jugosllavisë, Serbia dhe Kina kanë marrëdhënie shumë të mira, të cilat u thelluan veçanërisht në vitin 2009, kur Kina u bë shtylla e katërt e politikës së jashtme për Serbinë. Pas kësaj u evidentua fluksi i investimeve të ndryshme kineze dhe dhënia e kredive preferenciale për realizimin e projekteve të shumta, në mënyrë që në mekanizmin e bashkëpunimit të Kinës me vendet e Evropës Qendrore dhe Lindore, Serbia të shquhej si një partner i rëndësishëm dhe kur ky mekanizëm përfshihet në "Brezin dhe rruga", Serbia dhe Kina vazhduan t'i ndërtonin marrëdhëniet e tyre në një trajektore rritëse, veçanërisht në vitin 2016, kur u nënshkrua një partneritet strategjik gjithëpërfshirës midis dy vendeve. Në kuadër të marrëdhënieve mes dy vendeve, duhet të theksohen lidhjet e forta politike mes dy vendeve, ku ato mbështesin sovranitetin dhe integritetin territorial të njëri-tjetrit. “Serbia e përkrah politikën e një Kine, dhe nga ana tjetër kemi ndihmë të konsiderueshme nga Kina kur bëhet fjalë për ruajtjen e Kosovës brenda kufijve të Serbisë dhe në këtë kuptim Serbia bashkëpunon me partnerët kinezë në kuadër të shumë organizatat ndërkombëtare dhe në nivel dypalësh”, përmbyll Arezhina.

Koordinatori i Programit të Fondacionit BFPE Stefan Vlladisavlev vlerëson për Kosova online se bashkëpunimi ndërmjet Kinës dhe Serbisë dhe forcimi i marrëdhënieve ekonomike është shumë i rëndësishëm, por shton se bashkëpunimi politik është po aq i rëndësishëm dhe se edhe në disa situata delikate, siç është përpjekja për të pranuar Kosovën në Kombet e Bashkuara, Kina do ta respektojë qëndrimin e Beogradit.

"Ka disa forma të ndryshme të bashkëpunimit ekonomik ndërmjet Serbisë dhe Kinës. Para së gjithash, këto ishin objekte infrastrukturore për të cilat Serbia më së shumti merrte kredi nga bankat kineze dhe punësonte kompani kineze. Një lloj tjetër janë investimet direkte. Disa nga investimet direkte që pamë ishin blerja e hekuranës të Smederevës, një minierë në Bor, ndërtimi i një fabrike për prodhimin e gomave të makinave në Zrenjanin dhe lloji i tretë është shkëmbimi dhe bashkëpunimi tregtar, ku Kina është bërë partneri i dytë tregtar më i madh i Republikës së Serbisë dhe pritet të ketë një lloj përmirësimi të mëtutjeshëm të marrëdhënieve përmes nënshkrimit të marrëveshjes për tregti të lirë, thotë Vlladisavlev.

Ai shton se përveç nivelit të lartë të bashkëpunimit ekonomik, i rëndësishëm është edhe bashkëpunimi politik.

“Përveç atij bashkëpunimi ekonomik, ajo që ka qenë gjithmonë evidente janë rastësitë e caktuara politike për çështje të rëndësishme si për Serbinë ashtu edhe për Kinën. Primar dhe mbi të gjitha është shprehja e qëndrimit të Kinës, ku kërkon qëndrim parimor për integritetin territorial dhe sovranitetin të Republikës së Serbisë. Nga ana tjetër, qëndrimi i Serbisë është se mbështet politikën e Kinës për t'i konsideruar të gjitha territoret kontestuese që ka Kina si pjesë e të gjithë Kinës, pra ajo që quhet administrata qendrore e Kinës që vjen nga Pekini. Kur marrim parasysh këto dy aspekte të bashkëpunimit, marrëveshja e të dyja palëve është e qartë për këto çështje.Nëse marrim një skenar hipotetik në të cilin çështja e anëtarësimit të Kosovës në OKB del para Këshillit të Sigurimit apo Asamblesë së OKB-së, ne mund të presim që të ketë marrëveshje edhe për atë çështje”, beson Vlladisavlev.

Ai kujton se edhe Kina ka sfida sa i përket sovranitetit të saj territorial.

"Së pari duhet të shikojmë dy aspekte të rëndësishme - së pari, cili do të jetë rezultati i procesit të dialogut ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, gjegjësisht cili do të jetë qëndrimi i Beogradit për çështjen e anëtarësimit të Kosovës në organizatat ndërkombëtare. E dyta është se çfarë do të jetë Qëndrimi i Kinës sipas parimit të integritetit territorial në atë moment. Kur flasim për pozicionin e Kinës, besoj fuqishëm se nuk do të ndryshojë, jo për shkak të situatës në Serbi dhe Kosovë, por sepse Kina ka sfidat e veta në aspektin e sovraniteti territorial dhe mendoj se situata nuk do të ndryshojë”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Qëndrimi i Kinës do të përkufizohej, sipas Vlladisavlev, para së gjithash nga qëndrimi i Serbisë ndaj çështjes së anëtarësimit të mundshëm të Kosovës në organizatat ndërkombëtare, pikërisht për shkak të zhvillimit të vazhdueshëm të marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kinës.

"Kina do të veprojë ashtu siç gjykon Serbia që të jetë rasti më i mirë në atë moment, jo sepse Serbia mund t'i imponojë asgjë Kinës, por sepse Kina ka parimin e respektimit të pikëpamjeve të shteteve dhe palëve në marrëdhënie të caktuara në përputhje me të drejtën ndërkombëtare." thotë Vlladisavlev.

Duke komentuar vizitën aktuale të delegacionit serb në Kinë në kuadër të Forumit të tretë “Brezi dhe Rruga”, Arezhina thekson se vizita në Kinë e presidentit Aleksandar Vuçiq është shumë e rëndësishme për Serbinë, por edhe për Kinën, me të cilën Serbia është një partner tradicional dhe me të cilin ka pasur një partneritet strategjik gjithëpërfshirës që nga viti 2016.

“Marrëveshja e tregtisë së lirë duhet të sjellë mbi të gjitha heqjen e tarifave dhe ndoshta, më e rëndësishmja, barrierat jotarifore me Kinën, të cilat janë kuotat e ndryshme, etiketat, ambalazhet..., që Kina u vendos të gjithë partnerëve të saj tregtarë. Në të njëjtën kohë presim një fluks të konsiderueshëm të investimeve kineze në Serbi, si dhe Serbia të bëhet një lloj nyje, pra një qendër për investime të ndryshme që do të mbërrijnë në Serbi nga rajoni në mënyrë që produktet të vazhdojnë rrugëtimin e tyre drejt Kinë. Falë kësaj marrëveshjeje, Serbia mund të presë që buxheti i saj të plotësohet në mënyrë indirekte në afat të mesëm dhe afatgjatë dhe në të njëjtën kohë do të marrim produkte më të lira nga Kina që do t'u përshtaten qytetarëve dhe do ta bëjnë ekonominë më konkurruese", thotë Arezhina.