Me çfarë kartash do të përpiqet Vetëvendosja të kompensojë votat e diasporës?

Rrethana kryesore që kontribuoi në fitoren historike të Vetëvendosjes në zgjedhjet e dhjetorit ishte prania në Kosovë e një numri të madh qytetarësh që zakonisht jetojnë jashtë vendit. Diaspora, siç supozohet, nuk do të dalë aq masivisht në zgjedhjet e 7 qershorit, prandaj partia e Albin Kurtit këtë herë do të duhet të luajë me karta të tjera. Presionet ndaj serbëve dhe veprimet e reja të njëanshme, me të cilat do të vazhdohet zhbërja e marrëveshjeve nga dialogu me Beogradin, mund të jenë “xhokerët” e rinj-vjetër me të cilët kjo parti do të përpiqet të ruajë trupin e saj elektoral, vlerësojnë bashkëbiseduesit e Kosovo online.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, të mërkurën i bëri thirrje diasporës që të regjistrohet për pjesëmarrje në procesin zgjedhor të 7 qershorit, duke theksuar se vota e tyre është e rëndësishme për të ardhmen e Kosovës.

Të njëjtën gjë e bënë edhe liderët e opozitës, si dhe ish-presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, e cila, sipas pritjeve të Lidhjes Demokratike të Kosovës, këtë herë do të jetë në krye të listës së tyre.

Megjithëse ekzistojnë mendime se Albin Kurti është ai që di më së miri të komunikojë me diasporën, përkatësisht, siç thotë profesori Dashamir Berxhuli, të “zgjojë emocionet” e kësaj pjese të elektoratit, mbetet pyetje e madhe nëse simpatizantët e Vetëvendosjes që jetojnë dhe punojnë jashtë vendit do ta shfrytëzojnë të drejtën e tyre të votës më 7 qershor në të njëjtin numër siç bënë më 28 dhjetor, kur ndodheshin në Kosovë.

Analisti politik Blerim Burjani është i mendimit se një pjesë e madhe e diasporës nuk do të votojë në zgjedhjet e ardhshme.
Megjithatë, ai beson se votat e këtyre qytetarëve edhe këtë herë do të jenë aset i Albin Kurtit.

Diaspora, siç deklaroi Burjani për Kosovo Online, nuk do të vijë në Kosovë më 7 qershor vetëm për të votuar, por detyrën qytetare do ta kryejë në përfaqësitë diplomatike.

“Nuk do të jetë njësoj si më 28 dhjetor, diaspora nuk do të mund të udhëtojë vetëm për shkak të zgjedhjeve. Është i vogël numri i atyre që do të vijnë në Kosovë vetëm për të votuar. Shumica do të votojnë me postë ose në ambasada”, tha bashkëbiseduesi ynë.

“Të vetëdijshëm kombëtarisht, por edhe të radikalizuar”

Daljen më të ulët të diasporës, sipas vlerësimit të historianit Stefan Radojkoviq, Vetëvendosja do të përpiqet ta kompensojë me veprime të reja të njëanshme, me të cilat do të vazhdohet zbrazja e përmbajtjes së marrëveshjeve të Brukselit të viteve 2013 dhe 2015.

“Kjo duhet të jetë një zëvendësim, por edhe një përpjekje për ta motivuar diasporën, sepse supozohet se diaspora përbëhet kryesisht nga të rinj të vetëdijshëm kombëtarisht, por edhe emocionalisht të ngarkuar, dhe kjo ndoshta do t’i motivojë që të dalin në numër të konsiderueshëm edhe në këto zgjedhje. Natyrisht, jo në atë masë siç bënë gjatë festave të Krishtlindjeve dhe Vitit të Ri”, tha Radojkoviq për Kosovo online.

Siç shtoi, pritet vazhdimi i presionit ndaj komunitetit serb, sidomos në katër komunat veriore.

“Presioni me gjasë do të vazhdojë përmes rrënimit të objekteve të caktuara, vendosjes së disa zyrave dhe degëve të administratës së Prishtinës, veçanërisht në ato lokacione ku dikur kanë qenë zyrat, për shembull, të Postës së Serbisë, ose ndoshta madje do të vijë edhe deri te një sulm frontal ndaj sistemit shëndetësor dhe arsimor të Republikës së Serbisë në atë pjesë të Kosovës dhe Metohisë. Kjo do të varet nga vlerësimi i shtabit zgjedhor të Albin Kurtit. Mund të ndodhë edhe që të zhvillohen kërkime për disa të dyshuar të tjerë në rastin Banjska, pavarësisht nëse kanë pasur apo jo ndonjë rol në Banjskë”, thekson Radojkoviq.

Sipas vlerësimit të tij, ky lloj presioni do të kishte rol të dyfishtë – nga njëra anë të galvanizojë trupin elektoral tek shqiptarët, veçanërisht në diasporë, ndërsa nga ana tjetër të krijojë një hendek shumë të thellë ndërmjet përfaqësuesve politikë të serbëve në Kosovë dhe partive opozitare shqiptare, me qëllim që të parandalohet ndonjë koalicion eventual ose arritja e numrit të nevojshëm të votave për zgjedhjen e presidentit të Kosovës.

“Supozimi është se situata do të kthehet në atë të shkurtit 2025, kur partitë opozitare shqiptare së bashku me Listën Serbe mundeshin dhe ishin në pozitë të formonin qeverinë, por atëherë u shtrua pyetja nëse mund ta zgjedhin presidentin e administratës së Prishtinës”, thekson bashkëbiseduesi ynë.

Ky historian i sheh ndryshimet e fundit në Ligjin për Shtetësinë si një përpjekje të Vetëvendosjes për të kompensuar rënien e pritur të votave, sepse ndryshimet në këtë rregullore ua lehtësojnë anëtarëve të diasporës marrjen e dokumenteve të Kosovës, gjë që, sipas tij, është një kthim i shërbimit ndaj diasporës për votat e dhëna në zgjedhjet e mëparshme.

Fokusi - presioni mbi serbët

Gazetari nga Mitrovica e Veriut, Llazar Steviq, gjithashtu vlerëson se për Vetëvendosjen do të jetë problem i madh fakti që zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare, të caktuara për 7 qershor, nuk po mbahen gjatë periudhës së pushimeve, kur një numër i madh shqiptarësh do të mund të vinte në Kosovë, për këtë arsye Albin Kurti tashmë ka nisur fushatën për t’i ftuar shqiptarët në diasporë që të regjistrohen dhe të votojnë në përfaqësitë e tyre.

Ai nuk beson se Albin Kurti mund ta përsërisë rezultatin e dhjetorit, kur fitoi 51 për qind të votave, as që pjesëmarrja e diasporës në zgjedhjet e ardhshme do të jetë si në dhjetorin e vitit të kaluar.

Kurti, siç thekson,  nuk ka shumë çfarë t’u ofrojë votuesve të tij, sepse gjendja ekonomike në Kosovë nuk është e mirë për shkak të rritjes së çmimeve të naftës dhe produkteve ushqimore.

“I janë lidhur duart sa i përket kësaj çështjeje. Megjithatë, ajo që ne serbët mund të presim, dhe ku do të fokusohet Albin Kurti, është presioni i vazhdueshëm ndaj nesh, para së gjithash në veri. Ai ka mbyllur gjithçka që mund të mbyllej, kanë mbetur arsimi dhe shëndetësia. E dimë që bashkësia ndërkombëtare ka tërhequr një vijë të kuqe aty, megjithatë tani, kur është vënë në qoshe, mund të presim që ai të nisë përsëri ndaj arsimit dhe shëndetësisë për të kompensuar votat që i nevojiten dhe që do t’i humbasë për shkak se shumë njerëz nga jashtë nuk do të vijnë në territorin e Kosovës dhe Metohisë dhe për shkak se Vjosa Osmani iu bashkua një partie tjetër”, vlerësoi Steviq për Kosovo online.

Edhe UÇK-ja si karrem për votuesit?

Fushata për zgjedhjet e ardhshme përkon në kohë me shqyrtimin nga Gjykata Speciale në Hagë të aktgjykimit ndaj ish-udhëheqësve të UÇK-së të akuzuar për krime lufte, prandaj edhe kjo temë mund të gjendet në arsenalin e Vetëvendosjes në betejën për vota.
Kurti, pikërisht dje, kritikoi këtë gjykatë për vendimin që të shtyjë afatin për shpalljen e aktgjykimit, duke thënë se Kosovës i duhen gjykata normale dhe jo speciale, si dhe se Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë nuk janë transparente ndaj autoriteteve të Kosovës.

Radojkoviq konsideron se Vetëvendosja do ta përdorë edhe këtë temë në fushatën e saj, ashtu siç do ta bëjnë edhe partitë e tjera shqiptare.

“Të gjitha partitë shqiptare kanë konsensus sa i përket këtyre proceseve kundër Thaçit dhe bashkëpunëtorëve të tij. Të gjithë ata do të përpiqen ta shfrytëzojnë këtë në një mënyrë apo tjetër. PDK-ja ndoshta më së shumti, sepse Thaçi ishte kryetar i PDK-së, por asnjë parti nuk do të bëjë ndonjë ‘gabim’ këtu. Nëse kujtojmë vitin 2020 ose 2021, Albin Kurti e shkarkoi këshilltarin e tij politik Shkelzen Gashi sepse kishte shprehur disa dyshime lidhur me pastërtinë dhe shenjtërinë e kryengritjes së UÇK-së kundër RFJ-së. Ai u shkarkua menjëherë”, thotë Radojkoviq.

Nga ana tjetër, Burjani nuk beson se liderët e UÇK-së që po gjykohen në Hagë për krime lufte do të jenë pjesë e narrativës së Kurtit dhe Vetëvendosjes në fushatë, sepse nga kjo nuk kanë përfitim.

“PDK-ja do t’i përdorë, por jo Vetëvendosja”, vlerëson Burjani.
Sipas vlerësimit të Steviqit, edhe pse Albin Kurtit, si kryeministër, më së shumti i kritikohet fakti që deri tani nuk i ka kushtuar shumë vëmendje Gjykatës Speciale dhe procesit kundër udhëheqësve të UÇK-së, Hashim Thaçit dhe të tjerëve, kjo temë nuk do të ndikojë tek votuesit, sepse Dhomat e Specializuara vendosën ta shtyjnë afatin për shpalljen e aktgjykimit deri më 20 korrik.

“Sikur vendimi të ishte marrë para zgjedhjeve që do të mbahen më 7 korrik, kjo do të ndikonte shumë në rezultatin zgjedhor. Megjithatë, për ndonjë arsye, Dhomat e Specializuara vendosën ta shtyjnë këtë, siç thanë vetë, për shkak të situatës specifike të rastit. Ky aktgjykim sigurisht pritet me padurim. Ne presim që ata të dënohen për krimet që kanë kryer ndaj serbëve në vitin 1999 në hapësirën e Kosovës dhe Metohisë”, thekson Steviq.