A mund të ofrojë kthimi i Sllovakisë në KFOR siguri më të madhe për komunitetin serb në Kosovë?

Në mes të këtij muaji, në selinë e KFOR-it në Prishtinë, pas 15 vjetësh, është valëvitur sërish flamuri i Sllovakisë. Kjo ngjarje paraqet një mesazh të fuqishëm politik që, sipas bashkëbiseduesve të Kosovo online, duhet interpretuar në dy mënyra: si një angazhim më i madh i kësaj shteti në misionet e NATO-s, por edhe si një përkushtim më i madh për mbrojtjen e popullsisë serbe nga një prej pesë vendeve të BE-së që nuk e njeh pavarësinë e Kosovës.

Shkruan: Gjorgje Baroviq

Aktualisht, KFOR-i përbëhet nga 4.741 ushtarë nga 33 shtete.

Numrin më të madh të trupave e ka Italia – 1.258, e ndjekur nga SHBA me 602 dhe Turqia me 325 ushtarë.

Gjatë një viti e gjysmë të fundit, gjashtë shtete i janë bashkuar kësaj misioni.

Franca dhe Portugalia janë bashkuar në janar dhe shtator të vitit të kaluar, respektivisht me nga tre dhe një pjesëtar.

Belgjika, Luksemburgu dhe Holanda u bashkuan muajin e kaluar me pesë, shtatë dhe një pjesëtar të forcave të tyre.

Nga shtetet e BE-së që nuk e njohin pavarësinë e Kosovës, pjesë e KFOR-it janë, përveç Sllovakisë, edhe Greqia me 121 ushtarë dhe Rumania me 182 pjesëtarë të forcave të armatosura.

Në grupin e vendeve jashtë BE-së që nuk e kanë njohur pavarësinë e Kosovës janë gjithashtu Armenia me 57 pjesëtarë dhe Moldavia me 44 ushtarë.

Ushtarët sllovakë kanë qenë pjesë e KFOR-it nga viti 1999 deri në vitin 2010 dhe gjatë asaj periudhe gjithsej 2.004 pjesëtarë të ushtrisë sllovake kanë shërbyer në Kosovë.

Në një intervistë nga nëntori i vitit të kaluar, kryeministri i Sllovakisë Robert Fico theksoi se "Kosova është shembull i politikës së standardeve të dyfishta për integritetin territorial" dhe përsëriti se vendi i tij nuk do ta ndryshojë qëndrimin në lidhje me mosnjohjen e pavarësisë së Kosovës.

Në atë rast ai shpjegoi edhe arsyet pse, pas 15 vjetësh, Sllovakia do të marrë sërish pjesë në misionin e KFOR-it.

"Kam një informacion që ia thashë edhe presidentit Vuçiq se ushtarët sllovakë duan të kthehen përsëri në misionin e KFOR-it në Kosovë. Për ne kjo është shumë e rëndësishme sepse do të marrim informacione objektive, pasi nuk mund të marrim informacione nga mediat. Pra, nuk bëhet fjalë vetëm për sigurinë, por edhe për marrjen e informacioneve objektive në mënyrë që ne sllovakët të dimë se çfarë po ndodh realisht atje", tha Fico dhe paralajmëroi se kontingjenti sllovak mund të përbëhet nga rreth 150 ushtarë.

Qysh në dhjetor të vitit të kaluar, Ministria e Mbrojtjes së Sllovakisë propozoi dërgimin e 150 ushtarëve në Kosovë.

Sipas këtij propozimi, në kuadër të këtij kontingjenti do të jenë 15 oficerë që do të shërbejnë në komandën e KFOR-it dhe edhe 20 të tjerë në Gardën Kombëtare dhe si mbështetje.

Për 110 ushtarë është planifikuar patrullimi, sigurimi logjistik dhe ruajtja e kampit ku do të jenë të vendosur.

Ky propozim përfshin edhe dërgimin e deri në 60 automjeteve, 20 mjeteve zinxhirëmbajtëse, dy automjeteve dhe 300 armëve të lehta të kalibrit të vogël (armatimi i këmbësorisë).

Përfitim për Serbët

"Ky është një lajm i shkëlqyer", thotë konsulenti i gjeopolitikës dhe sigurisë Nikolla Lluniq.

"Përmirësimi i aftësive të KFOR-it në Kosovë është në favor të komunitetit serb, sigurisë së tij dhe bashkëjetesës së plotë me të gjitha komunitetet shumëkombëshe", thotë Lluniq në një intervistë për Kosovo online.

Ai shpjegon se pjesëmarrja e Sllovakisë do të rrisë aftësinë e Serbisë për të marrë informacion të vërtetë nga terreni.

"Kjo do të thotë që aftësitë dhe ndërveprimet tona, si politike ashtu edhe ushtarake, po rriten në aspektin e njohjes së asaj që po ndodh në terren. Dhe kjo është një gjë e shkëlqyer", është i bindur Luniq.

Rikthimin e Sllovakisë në KFOR ai e sheh edhe si një lloj fitoreje të udhëheqjes politike serbe.

„Do të duhej të lavdëroja udhëheqjen tonë politike nëse kanë shfrytëzuar marrëdhëniet e mira me krerët e administratës politike sllovake për të siguruar ose të paktën për të apeluar që Bratislava të dërgojë këtë kontingjent. Kjo është një gjë shumë e mirë për serbët në Kosovë“, thekson Lluniq.

Megjithatë, ai saktëson se Sllovakia për momentin nuk ka fuqinë politike për të ndihmuar ndjeshëm Serbinë.

„Sllovakia për momentin nuk është faktor që do të përmbysë qëndrimin e bashkësisë ndërkombëtare, të ndikojë në ndryshimin e qëndrimit të BE-së apo të NATO-s“, beson Lluniq.

Megjithatë, ai shton se, pavarësisht se sa absurde mund t'u duket disave, aleanca e NATO-s aktualisht ka të njëjtin qëndrim si Serbia në lidhje me formimin e ushtrisë së Kosovës.

"Ajo nuk e mbështet formimin e forcave të armatosura të Kosovës. Përkundrazi, vetëm disa vende e mbështesin atë. Por ne duhet ta marrim parasysh këtë në parashikimin tonë për ngjarjet e ardhshme", thekson Lluniq.

Ai rikujton se në muajin e ardhshëm pritet nënshkrimi i marrëveshjes kornizë për bashkëpunim në fushën e mbrojtjes ndërmjet Prishtinës dhe Uashingtonit.

"Edhe pse kjo nuk do të çojë në integrimin e Kosovës në NATO, do të çojë në rritjen e bashkëpunimit midis Uashingtonit dhe Kosovës, dhe herët a vonë do të paraqesë një problem për ne", paralajmëron Lluniq.

Dëshmimi ndaj NATO-s

Nga ana tjetër, eksperti për siguri nga Prishtina, Hisen Gecaj, konsideron se rikthimi i Sllovakisë në KFOR duhet parë ekskluzivisht si dëshirë e saj për të "dëshmuar veten" dhe për t'u pozicionuar në anën e bllokut të vendeve që përbëjnë NATO-n në përballjet globale.

Gecaj tha se në të kaluarën nuk ka pasur kërcënime globale të sigurisë kaq serioze, prandaj as Sllovakia nuk ka qenë e gatshme të jetë mes atyre anëtareve të përhershme të NATO-s që marrin pjesë në misione paqeruajtëse siç është KFOR-i në Kosovë.

"Por tani, kur situata është e tensionuar, veçanërisht përreth Rusisë dhe Ukrainës, ata e shohin se duhet të pozicionohen diku dhe t’i përkasin një grupi ose blloku që në një mënyrë do të ishte mbrojtje edhe për ta. Po shohim qartë tani se vendet e vogla nuk mund të mbijetojnë nëse nuk janë nën mbrojtjen ose kujdesin e ndonjë fuqie të madhe", thekson Gecaj për Kosovo online.

Ai kujton se për momentin NATO është “ajo fuqi e madhe që dominon botën”.

“Dihet që NATO është ajo fuqi që tani dominon botën dhe që në një mënyrë mban dhe ruan disa parime të demokracisë që i përshtaten të gjithë popujve, veçanërisht shteteve të vogla si Sllovakia, Kosova dhe Serbia. Mendoj se ky është arsyeja kryesore: kërcënimi dhe frika nga Rusia, se është i mundur ndonjë sulm edhe ndaj Sllovakisë. Kjo i ka detyruar ata të marrin përsëri pjesë në misionin e paqes në Kosovë dhe të japin një sinjal se janë shtet që mbështet NATO-n dhe që i përket Perëndimit”, vlerëson Gecaj.

I pyetur nëse kthimi i Sllovakisë në KFOR mund të ndikojë në qëndrimin e Serbisë lidhur me çështjen e Kosovës, Gecaj pret që kjo do të kontribuojë në ndryshimin e politikës së Beogradit.

“Çdo vendim i një shteti që më parë konsiderohej si përkrahës i regjimit në Serbi mund të ndikojë edhe në Serbi, sepse gradualisht edhe Serbia, pra liderët e saj, do të kuptojnë se duhet ta ndryshojnë politikën dhe të përshtaten me situatat e reja. Përndryshe, nëse nuk përshtaten, dihet se cili do të jetë rezultati në fund”, beson Gecaj.

Ai shpjegon se para së gjithash mendon që Serbia nuk duhet të mbetet pas vendeve të tjera që më herët iu bashkuan Perëndimit.

“Një veprim i tillë i Sllovakisë do të ndikojë me gjasë edhe në vetë politikën e Serbisë”, pohon Gecaj.

Siguria dhe stabiliteti

Për gjenerallejtënantin në pension dhe anëtarin e Klubit të Gjeneralëve dhe Admiralëve të Serbisë, Millomir Milladinoviq, fjalët kyçe janë "siguria dhe stabiliteti".

Ai është i bindur se kthimi i Sllovakisë në KFOR do të kontribuojë ndjeshëm në sigurinë më të madhe të komunitetit serb, por edhe në stabilizimin e marrëdhënieve në Kosovë.

"Besoj se pjesëmarrja e tyre do të kontribuojë ndjeshëm në stabilizimin e marrëdhënieve në Kosovë, veçanërisht nga pikëpamja e mbrojtjes së popullsisë serbe. Nëse një vend mik merr pjesë, është e kuptueshme dhe normale që ai do të jetë miqësor me popullin dhe si i tillë do të ndihmojë të paktën në përmirësimin e marrëdhënieve që mbizotërojnë tani në Kosovë midis qeverisë së paligjshme të të ashtuquajturit shtet të Kosovës dhe popullit serb në favor të serbëve", tha Milladinoviq.

Milladinoviq shpjegon se Sllovakia është një vend libertarian që ka treguar një përkushtim të jashtëzakonshëm ndaj paqes në botë, prandaj nuk duhet të mendojmë për "fuqinë e saj globale" apo kapacitetin e ushtarëve që punësoi në Kosovë.

"Pavarësisht nga madhësia e tij, pjesëmarrja e një vendi si ky në misionet paqeruajtëse, pra përbërja e KFOR-it në Kosovë, do të thotë shumë, para së gjithash, për vendin tonë sepse kemi një vend mik që është deklaruar në mënyrë deklarative nga ana e udhëheqjes së tij.nNe kemi mbështetje, veçanërisht pasi është anëtar i BE-së dhe NATO-s", thekson Milladinoviq.

E konsideron se pjesëmarrja e Sllovakisë në KFOR do të kontribuojë në një “qasje më të drejtë dhe më të ndershme” të kësaj misioni ndaj komunitetit serb.

„Besoj se pjesëmarrja e saj në përbërjen e KFOR-it në Kosovë do të ndihmojë në një qasje më të drejtë, më të ndershme nga ata që 'sigurojnë' paqen në Kosovë, ndërsa sipas disa të dhënave nuk e sigurojnë, përkundrazi, e nxisin. E dini çfarë ka ndodhur që nga viti 1999 e këtej, kur nuk kanë lëvizur as gishtin, edhe pse kanë mundur“, theksoi Milladinoviq.