Barduani: Nën mandatin tim, nuk kemi vërejtur ndonjë ndryshim domethënës në praninë dhe vendosjen e Forcave të Armatosura të Serbisë

Komandanti i KFOR-it, Gjeneral Major Enriko Barduani, në një intervistë të gjatë për Kosovo online, foli për situatën aktuale të sigurisë në Kosovë, rolin e KFOR-it, dialogun nën kujdesin e BE-së, urat mbi Ibër, FSK-në, dronët Bajraktar...

Kur bëhet fjalë për situatën e sigurisë në Kosovë, Gjeneral Major Barduani deklaron se ajo është përgjithësisht e qetë, por ende mbetet e brishtë.

"Situata e sigurisë në Kosovë është përgjithësisht paqësore, por ende e brishtë. Kjo do të thotë se ajo mbetet e ndjeshme ndaj rrezikut të përshkallëzimit të mundshëm, duke pasur parasysh disa çështje të pazgjidhura dhe përdorimin, herë pas here, të retorikës nxitëse, zbatimin e lëvizjeve të njëanshme dhe kryerjen e aktiviteteve që komunitetet i perceptojnë si provokim. Si komandant i KFOR-it, sigurisht, përparësia ime është të sigurohem që KFOR-i të mbetet i pozicionuar mirë në terren për të vazhduar të ofrojë një mjedis të sigurt për të gjithë njerëzit që jetojnë në Kosovë. Në çdo kohë dhe në mënyrë të paanshme, në përputhje me mandatin tonë të gjatë të OKB-së, bazuar në Rezolutën e njohur të Këshillit të Sigurimit 1244 të vitit 1999. Më lejoni të shtoj se KFOR-i nuk është vetëm në këto detyra të mëdha. Në fakt, ne vazhdojmë të punojmë në koordinim të ngushtë me Policinë e Kosovës dhe Misionin e BE-së për Sundimin e Ligjit në Kosovë (EULEX), në rolin e tyre si garantues të sigurisë”, tha Komandanti i KFOR-it.

Sa e ndërlikon mungesa e suksesit në dialogun midis Beogradit dhe Prishtinës situatën e sigurisë?

Më lejoni të theksoj se NATO dhe KFOR-i vazhdojnë të mbështesin plotësisht dialogun e ndërmjetësuar nga BE-ja për normalizimin e marrëdhënieve midis Beogradit dhe Prishtinës. Në këtë kuptim, ne e mirëpritëm emërimin e z. Peter Sorensen si përfaqësues i ri Special i BE-së për Dialogun, pasi ai ka njohuri dhe përvojë të gjerë në Ballkanin Perëndimor. Unë besoj se dialogu i ndërmjetësuar nga BE është e vetmja kornizë e mundshme për zgjidhjen e çështjeve të hapura dhe arritjen e zgjidhjeve që njëkohësisht respektojnë të drejtat e të gjitha komuniteteve dhe prodhojnë zgjidhje të qëndrueshme. Në veçanti, respekti për komunitetet është çelësi i stabilitetit të qëndrueshëm. Për të ecur përpara, është e rëndësishme për mua që si Beogradi ashtu edhe Prishtina të zbatojnë marrëveshjet ekzistuese dhe, në të njëjtën kohë, të dyja palët duhet të tregojnë fleksibilitet dhe të bëjnë kompromiset e nevojshme për të mirën e të gjithë njerëzve që jetojnë në Kosovë dhe, natyrisht, për të arritur një situatë më të qëndrueshme në të gjithë rajonin e Ballkanit Perëndimor. Në këtë kuptim, KFOR-i vazhdon të luajë rolin e tij dhe mbetet vigjilent, duke mbajtur një qëndrim të dukshëm dhe fleksibël në terren dhe një prani në të gjithë Kosovën për të parandaluar çdo përshkallëzim të mundshëm. Dhe KFOR-i punon pa u lodhur çdo ditë në sinergji me të gjithë aktorët e pranisë më të gjerë të bashkësisë ndërkombëtare këtu në Kosovë.

Jemi të vetëdijshëm se Forcat e Sigurisë së Kosovës kanë nevojë për leje nga komandanti i KFOR-it për të ardhur në veri. A vlen kjo leje edhe për dronët bajraktar në pronësi të FSK?

Më lejoni të theksoj se, në përputhje me angazhimet ekzistuese të ndërmarra midis NATO-s dhe Prishtinës, FSK mund të vendoset në veri të Kosovës vetëm me pëlqimin paraprak të komandantit të KFOR-it.

Dhe unë mirëpres përmbushjen e vazhdueshme të këtij angazhimi nga ana e Kosovës, i cili është i rëndësishëm për stabilitetin dhe një çështje e rëndësishme besimi midis NATO-s dhe Kosovës. Veçmas, sipas Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, komandanti i KFOR-it mban autoritetin parësor mbi hapësirën ajrore të Kosovës. Kjo do të thotë se unë kam autoritetin për të dhënë ose mohuar çdo akses në hapësirën ajrore të Kosovës.

Lidhur me dronët konkretisht, operatorët e dronëve, KFOR-i ka miratuar një zonë të kufizuar të përhershme në pjesën qendrore-jugore të Kosovës, ku KFOR-i mund të kryejë trajnimin e nevojshëm për operatorët e tyre të dronëve pa ndërprerë trafikun ajror. Trafikun ajror komercial dhe, natyrisht, KFOR-in.

A ka nevojë për të rritur numrin e trupave të KFOR-it në Kosovë në këtë kohë?

Me një forcë aktuale prej rreth 4,600 ushtarësh nga 33 vende, përfshirë aleatët dhe partnerët e NATO-s, KFOR-i është i përgatitur mirë për t'u përballur me situatën aktuale dhe për të vazhduar të përmbushë në mënyrë efektive mandatin e tij që rrjedh nga Rezoluta e Këshillit të Sigurimit të OKB-së. Nëse situata e sigurisë në terren kërkon një përforcim urgjent të KFOR-it, NATO ka mundësinë e plotë për të vendosur forca shtesë nga forcat rezervë, si dhe për të angazhuar Forcën e Reagimit Aleat të sapokrijuar, e cila përbëhet nga një bërthamë prej 1,000 ushtarësh.

Si i shihni pretendimet e përfaqësuesve të autoriteteve të Kosovës kur thonë se siguria është e kërcënuar sepse, siç theksojnë ata, 70 përqind e kapacitetit të ushtrisë serbe ndodhet pranë Kosovës? Gjithashtu, kemi interpretime të ndryshme të deklaratës së Presidentit Amerikan Trump nga Osmani dhe zyrtarë të tjerë të lartë nga Prishtina. A është e rrezikuar siguria në muajt e fundit?

Më lejoni, si hyrje, të theksoj se KFOR-i mban një prani në zonë dhe po monitoron nga afër situatën.

Në veçanti, si autoriteti suprem për vijën kufitare administrative, KFOR-i vazhdimisht kryen aktivitete përgjatë vijës kufitare administrative përmes patrullave, posteve të vëzhgimit, zbulimit dhe mbikëqyrjes. Sipas mandatit tim, nuk kemi vërejtur ndonjë ndryshim domethënës në praninë dhe vendosjen e forcave të armatosura serbe. Përveç kësaj, bazuar në procedurat ekzistuese që rrjedhin nga marrëveshja ushtarako-teknike e nënshkruar nga NATO dhe Qeveria e Serbisë në vitin 1999, forcat e armatosura serbe duhet të informojnë rregullisht KFOR-in për vendosjen e forcave dhe aktivitetet operative pranë vijës kufitare administrative, ajo që dikur quhej ish-zona e sigurisë tokësore. Si komandant i KFOR-it, mund të them se bashkëpunimi është i qëndrueshëm dhe i vazhdueshëm. Unë komunikoj rregullisht me të gjithë kolegët e mi, përfshirë përfaqësuesit e Organizatës së Sigurisë së Kosovës nga njëra anë dhe Shefin e Shtabit të Forcave të Armatosura të Serbisë nga ana tjetër. Dua të them Gjeneralin Milan Mojsiloviq. Kjo ndihmon në ruajtjen dhe përmirësimin e ndërgjegjësimit tonë të ndërsjellë për situatën.

Si e vlerësoni bashkëpunimin midis KFOR-it dhe komunitetit serb në Kosovë?

Në përputhje me mandatin tonë të OKB-së, KFOR-i duhet të angazhohet rregullisht me të gjitha komunitetet që jetojnë në Kosovë, përfshirë komunitetin serb, qoftë përmes patrullave tona të përditshme ose përmes aktiviteteve të ekipeve tona të ndërlidhjes dhe vëzhgimit, apo edhe përmes angazhimit të udhëheqësve. Ne e vlerësojmë besimin që vjen nga komuniteti serb i Kosovës sepse është një njohje e punës sonë të përditshme. Siç thashë, dhe në dritën e rolit stabilizues që KFOR-i vazhdon të luajë në mbështetjen e stabilitetit rajonal, unë jam gjithashtu në kontakt të rregullt me Shefin e Shtabit të Përgjithshëm të Forcave të Armatosura të Serbisë. Kjo është jashtëzakonisht e rëndësishme për të siguruar shkëmbimin e informacionit dhe për të shmangur çdo keqkuptim të mundshëm, veçanërisht në kohë krize kur lindin tensione. Duke thënë këtë, më lejoni të ndaj me ju bindjen time të thellë, të mbështetur nga përvojat e mia të mëparshme në Kosovë. Personalisht, mendoj, jo si komandant i KFOR-it, por personalisht, mendoj se dëshira më e fortë e njerëzve që jetojnë në Kosovë, pavarësisht nga etnia, feja apo bindjet e tyre politike, është të jetojnë në paqe dhe të vazhdojnë jetën e tyre.

Aktualisht, KFOR-i siguron manastirin e Deçanit, si dhe urën kryesore mbi lumin Ibër. A është koha për të hapur urën?

Qëndrimi i KFOR-it për urën mbi lumin Ibër në Mitrovicë është i qartë dhe konsistent. Çdo vendim në lidhje me rihapjen e urës duhet të merret në nivel politik, me pjesëmarrjen e të dyja palëve dhe në koordinim në kohë dhe efektiv me bashkësinë ndërkombëtare. Në këtë kuptim, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, e shprehu këtë pikë gjatë vizitës së tij këtu marsin e kaluar dhe gjatë bisedimeve të tij me Presidentin Osmani dhe Kryeministrin Kurti. Duke thënë këtë, KFOR-i mban një prani të rregullt në zonën e Mitrovicës. Siç thatë edhe ju, jo vetëm një prani të vazhdueshme në urën kryesore mbi lumin Ibër, por edhe aktivitete të mëdha patrullimi në të gjithë qytetin dhe vazhdon aktivitetet e tij për të kontribuar në një mjedis të sigurt për të gjithë njerëzit që jetojnë në zonë, në përputhje me mandatin tonë të gjatë të OKB-së.

Por tani po shohim ndërtimin e dy urave të reja mbi Ibër, dhe komuniteti serb pretendon se kjo do të kërcënojë situatën e sigurisë. A ekziston mundësia që kur të përfundojnë këto ura, KFOR-i të marrë komandën e tyre?

Më lejoni të theksoj se, sigurisht, ky projekt infrastrukturor dhe ndërtimi i vazhdueshëm i këtyre dy urave të reja janë jashtë kompetencës së KFOR-it. Por në këtë kuptim, edhe një herë, duhet të theksoj se KFOR-i dhe NATO-ja në përgjithësi e mbështesin fuqimisht dialogun e udhëhequr nga BE-ja edhe për këtë çështje. Dhe për këtë çështje, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s ishte shumë i qartë. Duke thënë këtë, përsëris se roli i KFOR-it është të kontribuojë në ruajtjen e një mjedisi të sigurt në Kosovë, si dhe në veri të Mitrovicës, ku, siç thashë, KFOR-i mban një prani të vazhdueshme dhe të dukshme jo vetëm në urë, por edhe me patrullime të rregullta në qytet dhe rrethinat e tij. Në këtë kontekst, KFOR-i vazhdon të monitorojë situatën, mban një qëndrim të duhur në mënyrë që të reagojë shpejt dhe me vendosmëri ndaj çdo zhvillimi të situatës së sigurisë në zonë, me një qëllim, mirëqenien e të gjithë njerëzve që jetojnë atje.

Dhe së fundmi, si e shihni bashkëpunimin me Ushtrinë Serbe, por edhe me EULEX-in, Policinë e Kosovës dhe Forcat e Sigurisë së Kosovës?

Ju falënderoj për pyetjen tuaj, sepse më jep mundësinë të përsëris se si komandant i KFOR-it kam kontakte dhe bashkëveprim të rregullt me të gjithë aktorët në rajon, përfshirë Shefin e Shtabit të Përgjithshëm të Forcave të Armatosura të Serbisë. Ne i drejtohemi njëri-tjetrit kur kemi një çështje specifike që duam të diskutojmë.

Zakonisht diskutojmë një sërë temash, duke përfshirë sigurinë dhe stabilitetin në rajon. Gjithashtu diskutojmë bashkëpunimin ekzistues në monitorimin dhe sigurimin e anës përkatëse të vijës kufitare administrative.

Në këtë pikë kam të gjitha arsyet të pres që kjo të vazhdojë dhe mbështetem vërtet në bashkëpunimin e tyre të vazhdueshëm në këtë drejtim. Njësitë e KFOR-it dhe të Ushtrisë Serbe, në fakt, kryejnë rregullisht atë që ne e quajmë patrullim të sinkronizuar përgjatë anës përkatëse të vijës kufitare administrative. Aktivitete të tilla përmirësojnë sigurinë në zonë dhe ndihmojnë në forcimin e bashkëpunimit, edhe një herë në dobi të të gjithë njerëzve që jetojnë në zonë. Unë besoj fuqimisht se komunikimi i rregullt dhe transparent dhe bashkëveprimi i ndershëm dhe i hapur ndihmojnë në rritjen e ndërgjegjësimit të ndërsjellë për situatën, duke shmangur çdo keqkuptim.

Dhe në këtë mënyrë, këto aktivitete kontribuojnë në stabilitetin rajonal. Lidhur me bashkëpunimin me EULEX-in dhe Forcën e Sigurisë së Kosovës, mund të them se kemi një nivel të shkëlqyer bashkëpunimi, duke përfshirë takime të rregullta, konsultime dhe veçanërisht aktivitete trajnimi. Në këtë drejtim, do të doja të përmendja, për shembull, aktivitetin që zhvilluam qershorin e kaluar, ushtrimin "Shpata e Artë", një simulim i një skenari kompleks sigurie dhe menaxhimi krizash në të cilin njësi, sigurisht, nga KFOR-i, por edhe nga EULEX-i, Policia e Kosovës dhe për herë të parë pas disa vitesh, Forcat e Sigurisë së Kosovës, në përputhje me mandatin e tyre fillestar, morën pjesë në një aktivitet që lidhej me heqjen e mjeteve shpërthyese dhe trajtimin e materialeve të rrezikshme. Qëllimi i atij ushtrimi ishte pikërisht të vlerësohej integrimi i të gjitha forcave të sigurisë dhe procedurat tona të ndërveprimit në mënyrë që të mund të menaxhonim një situatë të mundshme krize në një kontekst real.

Një trajnim i tillë tregon angazhimin tonë kolektiv për të siguruar sigurinë dhe mbrojtjen për të gjithë njerëzit që jetojnë në Kosovë. Duke folur për përkushtimin, do të doja t'u dërgoja një mesazh të fundit të gjithë atyre që po shikojnë. Në rolin e tij jetësor si garantues i sigurisë, KFOR-i do të vazhdojë të zbatojë mandatin e tij të OKB-së dhe do të vazhdojë të bashkëpunojë në mënyrë aktive me të gjithë aktorët civilë dhe ushtarakë në mënyrë që të krijojë kushtet për një zgjidhje të përhershme të çështjeve të mbetura. Edhe një herë, vetëm për të mirën e të gjithë njerëzve që jetojnë në Kosovë.