Miliq: Duhet të zvogëlojmë rrezikun e situatave që kemi pasur në veri

Takimi mes presidentit serb Aleksandar Vuçiq dhe kryeministrit të Kosovës Albin Kurti, i cili është caktuar për 14 shtator në raundin e ardhshëm të dialogut, mund të kontribuojë më së shumti në de-përshkallëzimin e situatës në veri, tha politologu Dimitrije Miliq në intervistën për Blic.

Çfarë mund të sjellë vazhdimi i dialogut në nivel të lartë, pra takimi Vuçiq-Kurti tani, kur dialogu Beograd-Prishtinë është praktikisht në ngërç?

Duket se ekziston një dëshirë e vendeve evropiane që në periudhën shtator-nëntor të përshpejtojnë dialogun dhe progresin e përgjithshëm në këtë çështje, për të bërë një progres nga të dyja palët. Aty ku mund të kontribuojë më shumë ai takim është, besoj, de-përshkallëzimi në veri. Situata tashmë është de-përshkallëzuar në këtë pikë, por duhet të zvogëlojmë disi rrezikun e disa prej situatave që kemi pasur sërish, kryesisht për shkak të çështjeve të pushtetit vendor dhe zgjedhjeve. Besoj se rezultati më i thjeshtë që mund të arrihet në raundin e ardhshëm të dialogut do të ishte se si do të zgjidhet situata në veri të Kosovës, që është çështja më urgjente.

Problemi tjetër praktik do të jenë zgjedhjet lokale në veri të Kosovës. A mbart pikërisht kjo pyetje mundësinë e një përshkallëzimi të ri?

Unë besoj se kjo çështje mund të zgjidhet, pasi është më shumë një çështje teknike se çdo tjetër. Është thjesht vendimi i serbëve në veri të Kosovës se në cilin format duan të shkojnë në zgjedhje.

Presioni tani është përsëri një fjalë e përdorur shpesh, dhe presidenti francez Emmanuel Macron përmendi gjithashtu sanksionet, pra një ndryshim në politikën e vizave. Kujt i drejtohet paralajmërimi më shumë, Beogradit apo Prishtinës?

Më shumë u dërguan në Prishtinë, kryesisht për shkak të Asociacionit të Komunave Serbe. Pra, në mënyrë implicite Prishtinës, por në njëfarë mënyre Serbisë, në të ardhmen, në kuadër të ardhjes shumë të mundshme të çështjes së hyrjes së Kosovës në organizata të ndryshme ndërkombëtare, pra mund të thuhet se është drejt të dyjave. Sepse çështja e politikës së vizave mund të ketë një efekt të madh për Serbinë, pasi është gjëja më popullore që ka zbatuar BE-ja dhe që ka dhënë integrimi evropian, dhe nga ana tjetër, ajo që do të ishte më e pëlqyera për Prishtinën, nëse do të zbatohej. Natyrisht, ekziston rreziku që një politikë e tillë të mos japë rezultate. Për shkak se pyetja është nëse qytetarët do ta identifikojnë atë si përgjegjësi të liderëve, ata mund ta interpretojnë atë sikur BE-ja i ka dënuar për diçka për të cilën ata nuk janë përgjegjës.

Është e qartë se zgjedhjet evropiane dhe amerikane tani vendosin afate të shkurtra për zgjidhjen e krizës së Kosovës. Sa  realiste është që brenda kësaj periudhe të gjendet një zgjidhje dhe po sikur të mos gjendet?

Ndoshta tani kemi një dëshirë më të madhe që disa gjëra të vendosen në rregull nga vendet perëndimore, sepse vitin e ardhshëm ka zgjedhje për Parlamentin Evropian dhe më pas do të zgjidhet Komisioni i ri Evropian dhe pastaj do të ketë zgjedhje në SHBA. Sigurisht që zgjedhjet në SHBA janë në nëntor, ndaj ka ende vend për të arritur ndonjë rezultat atje. Mendoj se e rëndësishme është që i gjithë dialogu tani të përfshihet në negociatat për anëtarësim, gjë që është mjaft e rëndësishme, sidomos duke pasur parasysh palën prishtinase. Sepse, pavarësisht se të gjitha gjërat e përcaktuara me Marrëveshjen e Ohrit mund të mos zbatohen tani, ato janë pjesë e kornizës së negociatave. Kjo do të thotë se kushdo që dëshiron të bëjë progres në drejtim të integrimeve evropiane, do të ketë obligim t'i zbatojë këto pika, duke përfshirë në fund edhe Asociacionin e Komunave Serbe. Tani mund të duket si mungesë dëshire dhe mungesë force për të zbatuar gjithçka, por duke qenë se është përfshirë në të gjithë procedurën në mënyrë burokratike, ka një garanci shumë më të madhe që do të zbatohet sesa ndonjë marrëveshje tjetër si p.sh. Marrëveshja e Uashingtonit, e cila u nënshkrua, por nuk u zbatua dhe nga e gjithë kjo mbetën shumë pak rezultate.