Mesazhet nga Parisi: Çfarë do të thotë partneriteti mes Francës dhe Serbisë për çështjen e Kosovës, dhe si e shohin Berlini dhe Londra?

“Sa mund të pritet nga Franca në afat të shkurtër në aspektin e afrimit të qëndrimeve të ndryshme politike me Serbinë, do ta shohim tashmë në rastin e deklaratës së paralajmëruar të majit për pranimin e Prishtinës në Këshillin e Evropës”.

Përgatiti: Millosh Gariq

Industria ushtarake, prodhimi i energjisë, sektori i IT dhe bujqësia janë fusha të mëdha dhe jashtëzakonisht të rëndësishme në të cilat Franca dhe Serbia do të zhvillojnë fuqishëm një partneritet strategjik në periudhën e ardhshme, dhe lidhjet e ngushta ekonomike mes dy vendeve do të ndikojnë edhe në cilësinë e re të mirëkuptimit politik, i cili është i një rëndësie të paçmueshme për Beogradin, para së gjithash për shkak të sfidave të mëdha në lidhje me Kosovën dhe Republikën Sërpska.

Përafërsisht, ky do të ishte një nga konkluzionet më të rëndësishme të vizitës së Presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, të përfunduar së fundmi në Francë, ku u prit në një nivel të lartë zyrtar dhe miqësor nga lideri aktualisht më me ndikim evropian, Emanuel Makron.

Për sa i përket zhvillimit të potencialeve kryesore ekonomike, takimi i dy presidentëve në Paris solli një erë të rëndësishme, por për interesat shtetërore dhe kombëtare serbe është po aq e rëndësishme që pulsi politik i Parisit zyrtar në raport me qëndrimet e Beogradit të tregojë arsye të mjaftueshme për optimizëm. Sidomos në kontekstin e proceseve jashtëzakonisht dramatike në nivel global.

Qëndrimet e ashpra dhe të njohura të Perëndimit ndaj dialogut ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, për përgjegjësinë e “të dyja palëve”, Banjskës dhe domosdoshmërinë e zbatimit të planit nga Ohri, të cilin Makron sërish e prezantoi si pikënisje, Vuçiq me mjeshtëri e ktheu në kundërargument para kamerave dhe i shpjegoi kolegut të tij francez se ku kanë ngecur gjërat dhe pse Albin Kurti dhe Prishtina janë adresa nga e cila duhet nisur kur flitet për shkaqet e bllokimit të dialogut, shembjes së marrëveshjeve dhe tensionet në terren.

Nëse ishte thjesht një përsëritje protokollare (e pa)pritur e mantrës zyrtare perëndimore lidhur me Kosovën, nuk mund ta dimë me siguri, vetëm Makron, siç doli, e hodhi topin në “breshëri” Vuçiqin, eksperienca dhe performanca direkte e të cilit rezultoi edhe një herë shumë e rëndësishme në momente të tilla. Se si vazhdoi biseda me dyer të mbyllura dhe sa mund të pritet nga Franca në afat të shkurtër për sa i përket mosmarrëveshjeve politike me Serbinë, do ta kuptojmë tashmë gjatë deklaratës së paralajmëruar të majit për pranimin e Prishtinës në Këshillin e Evropës. Në çdo rast, presidenti francez u pajtua me këmbënguljen e Vuçiqit për formimin e Bashkësisë së Komunave Serbe, si kushti më i rëndësishëm për qeverinë e Kosovës, që është obligim sipas Marrëveshjes së Brukselit nga viti 2013, dhe mbetet të shihet se si do të shkojë votimi përfundimtar i ministrave të KE.

Do të flitet shumë se çfarë sjell “lidhja e një varke serbe me një anije të madhe franceze”, pa dyshim, në kohën që do të vijë. Ajo që është e qartë është se Serbia ka nevojë për mbështetje në mesin e vendeve më të rëndësishme të Evropës Perëndimore, dhe kjo mbështetje, është gjithashtu e qartë, nuk mund të jetë Berlini dhe Londra në kuptimin politik. Prania e ekonomisë gjermane në Serbi është shumë e fortë, është mënyra dominuese e ndikimit të këtij vendi, por ajo, së bashku me Britaninë e Madhe, ka disa bastione të tjera në Ballkan, dhe të dy sigurisht janë të interesuar për shtrirjen e mundshme të marrëdhënieve franko-serbe.

Franca është lideri politik dhe ushtarak i Evropës

Historiani dhe analisti politik Srgjan Graovac pajtohet se vizita e Vuçiqit në Paris, në mënyrën se si u organizua dhe me temat që mbizotëruan, në këtë moment ka një rëndësi të madhe për të dyja palët.

“Ndërtimi i një partneriteti strategjik ndërmjet Serbisë dhe Francës, për të cilën është duke punuar presidenti Vuçiç, dhe ne shohim se ai ka mirëkuptimin e Presidentit Makron, i cili gjithashtu tregoi respekt të thellë për presidentin serb dhe Serbinë gjatë kësaj vizite, është diçka me rëndësi të jashtëzakonshme për Serbinë. Nuk duhet të anashkalojmë faktin se Franca është sigurisht politikisht dhe ushtarakisht në vend të parë, vendi më me ndikim në kontinent. Gjermania është motori i Evropës, ekonomikisht, por nga ana tjetër, politikisht, ushtarakisht Franca është më e rëndësishme”, tha Graovac për Kontekst.

Ai vë në dukje se gjithë kësaj duhet t'i shtohet fakti se ekonomia gjermane po pengohet gjithnjë e më shumë nën ndikimin e luftës në Ukrainë dhe sanksioneve të vendosura nga vendet perëndimore ndaj Rusisë, tashmë pa burime të lira të energjisë ruse.

“Humbja e tregut rus po shkakton dhimbje koke për industrinë gjermane. Në perspektivë, fuqia ekonomike franceze mund të rritet më shpejt se ajo e Gjermanisë. Në këtë plan, Franca mundet, nëse jo plotësisht të arrijë Gjermaninë, atëherë sigurisht që t'i afrohet asaj në mënyrë të konsiderueshme. Kur i kemi parasysh të gjitha këto, sigurisht e kuptojmë se sa i rëndësishëm është ndërtimi i partneritetit strategjik ndërmjet Serbisë dhe Francës, dhe sigurisht që nuk duhet parë vetëm nga rëndësia ekonomike, nga lidhjet ekonomike, sepse lidhjet politike janë diçka që forcohet me ndihmën e ekonomisë dhe diçka që ndërtohet në bashkëpunimin e vendosur ekonomik dhe presidenti Vuçiq e kupton shumë mirë këtë”, shpjegon Graovac.

Prandaj, thotë ai, insistohet për bashkëpunim ushtarak me Francën dhe për lidhjen ekonomike ndërmjet Serbisë dhe Francës.

“Ai përmirësim politik më vonë do të vinte në ato lidhje ekonomike dhe të sigurisë dhe do të bëhej dukshëm më i lehtë. Për të kuptuar më shumë Francën kur bëhet fjalë për interesat tona kombëtare, në radhë të parë ato që kanë të bëjnë me ruajtjen e integritetit tonë territorial në lidhje me Kosovën dhe Metohinë, ku pozicionet tona tani ndryshojnë krejtësisht me Francën. Po kështu, për çështjen e Republikës Sërpska dhe çështjen e Bosnje-Hercegovinës, ne nuk kemi mirëkuptimin e Francës, por gjithsesi kjo është një përpjekje për ta korrigjuar atë, për të ndryshuar realitetin aktual. Së pari, përmes bashkëpunimit ekonomik, ushtarak dhe të sigurisë, të krijohen parakushte për ngritjen politike”, theksoi Graovac.

Ai shton se ka një bazë të mirë për këtë në histori.

“Kemi pasur periudha të keqkuptimit, por periudha shumë më të gjata partneriteti dhe aleance. Kur i kemi parasysh të gjitha këto, sigurisht që kemi disa baza mbi të cilat mund të ndërtojmë aleancën. Momenti ekonomik dhe i sigurisë i bashkëpunimit ushtarak është shumë i rëndësishëm dhe si rezultat i gjithë kësaj duhet të përfundojë një aleancë politike, e cila gjithashtu duhet të sigurojë një kuptim më të madh të Parisit për interesat kombëtare serbe, që është me rëndësi jetike për ne. Duhet të kemi një vend të tillë me vete. Franca, e përsëris, është një nga dy ekonomitë më të fuqishme në Bashkimin Evropian, por politikisht dhe ushtarakisht është sigurisht vendi më me ndikim në Evropë. Në këtë kuptim, ajo ia kalon Gjermanisë. Nuk duhet të anashkaloni faktin që, për shembull, Gjermania luajti një rol të rëndësishëm për Kroacinë në procesin e integrimit të saj evropian. Pra, sigurisht që do të ishte mirë që Franca të luante një rol kaq të rëndësishëm strategjik për ne”, përfundoi Graovac.

Promovimi i pozitave serbe

Sociologu Vlladimir Vulletiq thekson se partneriteti dhe marrëdhëniet e ngushta mes Serbisë dhe Francës ka ekzistuar edhe më herët, por është e rëndësishme që tani të realizohet në praktikë duke forcuar lidhjet politike, ekonomike dhe të sigurisë.

“Ajo që duhet mbajtur parasysh, natyrisht, është se kjo nuk do të thotë se Franca tani do të ndryshojë menjëherë disa nga pikëpamjet e saj, të cilat i ndan me pjesën tjetër të Perëndimit në rajon. Por kjo do të thotë se në ripërcaktimin, nëse mund të flitet për një lloj zgjidhjeje të problemeve aktuale, Franca do të promovojë në një masë shumë më të madhe se cili është qëndrimi serb, cili është qëndrimi i Republikës së Serbisë. Kjo na ka munguar deri më tani”, shënon Vulletiq për Kontekst.

Është jashtëzakonisht e rëndësishme, shton ai, që në forume të rëndësishme ku merren vendime të rëndësishme, ndonjëherë në detaje shumë të rëndësishme, të kesh dikë që do të të mbrojë.

“Kjo është ajo që unë do të thoja është gjëja më e rëndësishme tani, kur bëhet fjalë për këtë. Është i rëndësishëm fakti që presidenti ynë u prit në Paris në një nivel kaq të lartë. Se kjo vizitë ishte shumë më tepër se vizitat e zakonshme të shtetarëve të huaj, që shpesh janë vetëm një udhëtim i shkurtër. Mirëpo, duhet të kemi parasysh se nuk duhet të kemi iluzione, se kjo do të ndryshojë qëndrimin e Serbisë brenda natës, se tani do të miratohen të gjitha dëshirat dhe ambiciet tona, se tani Franca do t'i kundërvihet Amerikës, Gjermanisë. Por unë pres që ata të promovojnë me sukses pikëpamjet tona sa më shumë që të jetë e mundur. Kjo është gjëja më e rëndësishme”, përfundon Vulletiq.