Dy pamje të botës shqiptare - Edi Rama dhe Albin Kurti (2): Kundërshtimi i BKS-së marrë nga Demaçi

Shkruar për Kosovo online: Dragan Biseniq, gazetar

Vetëm ata që e kanë njohur Adem Demaçin mund ta kuptojnë më thellë pozicionin politik të Kurtit. Demaçi është modeli i një lideri që do të donte dhe si po sillet tani Albin Kurti. I ashpër, i gatshëm për të rrezikuar, i gatshëm për të qenë viktimë, për të shkuar në burg nëse është e nevojshme dhe për aq kohë sa duhet, për të mos pranuar asnjë mëshirë apo falje. Demaçi e vuajti dënimin deri në ditën e fundit. Ai jo vetëm që nuk kërkoi falje, por kërkoi të qëndronte edhe një ditë më shumë, nëse do të ishte e nevojshme. Kurti mori falje, por ai nuk donte të dilte nga burgu derisa, siç dëshmoi Çedomir Jovanoviq, “e nxorën jashtë”, duke kërkuar që të vuajë të gjithë dënimin. Kurti, ashtu si Demaçi, nuk toleron “rugovasit”, pra një politikë që mbështetet pa kushte në një faktor të jashtëm dhe nuk është i gatshëm të rrezikojë asgjë. Sipas dëshmisë së presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, Kurti e përmend shpesh Demaçin gjatë takimeve në Bruksel. Nuk është pa themele të thella.

Demaçi u arrestua tri herë. Kur u arrestua dhe u dënua për herë të tretë, Demaçi thotë se “u bë viktimë”. "Ju nuk po më dënoni se kam kryer ndonjë ofendim, vetëm për pikëpamjet e mia politike. Unë jam për Shqipërinë. Jugosllavia është kapur padrejtësisht pas Kosovës. Duke e ndarë popullin shqiptar në dy pjesë, Jugosllavia po minon shanset e veta për përparim dhe ndërtimin socializmit të saj.... Kam qenë viktimë. Por nuk arrin askund pa sakrifica. E pranova rolin. Nga ana tjetër, jam i lumtur që kolonializmi serb më zgjodhi për t'u thyer, sepse e di shumë mirë që jam i paepur. Më bënë dëshmor”.

Kur lindi kriza në vitet e 90-ta, Demaçi nuk e pranoi Rugovën si lider politik. “Unë dhe zoti Rugova kemi të njëjtin qëllim, por ndryshimi është se ai mbështetet shumë më tepër në faktorët e jashtëm dhe nuk është i gatshëm të sakrifikojë asgjë. Ai nuk është i gatshëm të shkojë në ujëra të rrezikshme”.

Kundërshtimi i Kurtit ndaj Bashkësinë e Komunave Serbe është organik dhe thellësisht ideologjik, por nuk është i tij. Themelet u hodhën nga Adem Demaçi. Më 2 shkurt 2007, pas disa muaj negociatash, negociatori finlandez i OKB-së Marti Ahtisari dërgoi një dokument në Beograd dhe Prishtinë, në të cilin ai hodhi themelet për të ardhmen e Kosovës si një shoqëri multietnike në të cilën të gjitha komunitetet mund të jetojnë të sigurta.

Demaçi pranoi se propozimi gjithëpërfshirës i hartuar nga i dërguari i posaçëm i Kombeve të Bashkuara do ta çlirojë Kosovën nga sovraniteti serb, por edhe do të mundësojë sovranitetin e pakicës serbe ndaj shumicës shqiptare, sepse dy të tretat e përfaqësuesve serbë në Kuvendin e Kosovës mund të bllokojnë çdo ligj. Demaçi shtoi se ky propozim i mundësoi Serbisë të ndërhyjë në Kosovë me pretekstin e mbështetjes së serbëve vendas. Sipas Demaçit, në emër të mbrojtjes së pakicës serbe, Serbia mund të marrë kontrollin e pjesëve të Kosovës, duke e kthyer atë në Palestinë të Ballkanit Perëndimor. Kjo është rrënja e rezistencës së Kurtit. Ai kërkon një federatë shqiptare apo “Shqipëri të Madhe”, dhe nuk ka vend në të për asnjë subjektivitet tjetër kombëtar, përveç atij shqiptar.

Komuniteti serb dhe autonomia e tij do të ishin një pengesë e pakapërcyeshme për “Shqipërinë e Madhe”. Në këtë moment, SHBA-të nuk duan një “Shqipëri të Madhe”. Ata deklaruan se Kosova nuk mund të bashkohet me asnjë vend tjetër, por e dinë se kjo nuk do të jetë një pengesë reale nëse shqiptarët e duan realisht me politikën e tyre. I vetmi mjet real që e pengon “Shqipërinë e Madhe” është një komunitet aktiv dhe vital serb në Kosovë.

Në dhjetë vitet që kaloi në dënimin e dytë të burgut, Demaçi e kuptoi se e kishte gabim të besonte se bashkimi kombëtar shqiptar mund të arrihej me ndihmën e njërës prej dy fuqive të mëdha të botës komuniste, Kinës dhe Rusisë.

Në fillim ai mendonte se bashkimi i vendeve shqiptare mund të arrihej me ndihmën e BRSS, e cila në atë kohë dënonte ashpër Jugosllavinë e Titos për “revizionizëm”. Ai humbi besimin e tij kur kuptoi se vetë Rusia po shtypte shumë njerëz brenda BRSS dhe tërhoqi plotësisht mendimin e tij në 1968, pasi BRSS pushtoi Çekosllovakinë.

Ai gjithashtu i vendosi shpresat e tij te Kina, e cila nisi propagandën anti-jugosllave. Por në burg për herë të dytë, kur kishte kohë të mjaftueshme për të lexuar dhe për të qenë të përditësuar, ai kuptoi se kishte gjykuar keq si Rusinë, ashtu edhe Kinën. Tani ai filloi të mendojë se një bashkësi kombëtare mund të mos ishte e vetmja zgjidhje, sepse një projekt i tillë nuk do të fitonte mbështetje të fortë në nivel global.

As Kurti nuk beson në ndihmën e sinqertë dhe vendimtare nga jashtë. Deputeti i Aleancës Demokratike të Kosovës, Avdullah Hoti, ka publikuar një video në të cilën dëgjohet Kryeministri i Kosovës Albin Kurti duke folur për aleancën me Amerikën. Kurti në këtë video dëgjohet duke thënë se aleanca me Amerikën është e cekët dhe e ngushtë, po ashtu thotë se aleanca me Amerikën nuk është aleancë për të ardhmen. Hoti ka thënë se për këtë shkak janë ndërprerë marrëdhëniet me Amerikën. Më tej ai ka shkruar se nuk ka qenë e rastësishme, por pjesë e programit të Kurtit.

Kurti ishte arrestuar edhe në Kosovë në vitin 2015 dhe 2017 për gaz lotsjellës në Kuvend, dhe për shkak se nuk ka respektuar masën e arrestit shtëpiak. Lëvizja e tij, e formuar në vitin 2005, mbledh të pakënaqurit nga shtresat e mesme dhe të larta. Ata janë të pakënaqur me politikën ndaj statusit të Kosovës, komunitetit ndërkombëtar, privatizimit. Kurti është kundër protektoratit të vendosur mbi Kosovën. “Unë nuk jam kundër pranisë së bashkësisë ndërkombëtare si e tillë, por karakterit të prezence të saj që sundon Kosovën. Në vend që të jetë partnerja jonë, ajo është mbi ne”, shpjegon Kurti. Në manifestin e Vetëvendosjes thuhet se "administrata e UNMIK-ut në Kosovë është një regjim jodemokratik" dhe se "kohëzgjatja e pacaktuar e sundimit të UNMIK-ut është bërë e patolerueshme", sepse "prania e tij është antitezë e vetëvendosjes sonë".

Kur u arrestua, për shkak se kishte deklaruar se nuk i njeh institucionet e UNMIK-ut, Kurti nuk e pranoi avokatin që i ishte caktuar sipas detyrës zyrtare. Ngjashëm, gjatë procesit gjyqësor në Serbi, ai tha se nuk i njeh gjykatat serbe dhe e quajti veten "peng lufte".

Kurti e përmblodhi programin e lëvizjes kombëtare shqiptare dhe qëndrimin e saj ndaj Serbisë në një manifest të fuqishëm politik të organizatës së tij, i cili u miratua gjatë formimit të “Vetëvendosjes”. Por, para kësaj, disa qëndrime që përcaktojnë filozofinë politike të Kurtit. E para është se “liria nuk jepet” dhe se “liria nuk është dhënë”. Kjo është aksioma e të gjitha programeve revolucionare, të cilat prej saj nxjerrin platformën organizative dhe ideologjike për luftën revolucionare, pasi është e qartë se për lirinë duhet luftuar, nëse ajo tashmë nuk është "dhuruar". Kurti, logjikisht, vazhdon se liria “nuk mund të negociohet”, por platforma e tij nuk është liria individuale, por liria kombëtare. Liria është “zhvillimi i papenguar i mundësive”, dhe “populli është ajo mundësi”, ndërsa “vetëvendosja e popullit është liria e individit”. Populli shqiptar prej shekujsh nuk ka qenë i lirë, sepse pushtimi serb pasoi atë osman.

Më tej në manifest thuhet: "Çdo qeveri në Serbi ishte nacionaliste dhe shoviniste sepse Serbia gjithmonë kontrollonte vendet e pushtuara dhe shtypte njerëzit që jetonin atje. Përveç kësaj, ata gjithmonë besonin se Serbia ishte shumë e vogël dhe se duhej të bëhej më e madhe. Kjo ishte paradigma e politikës serbe dhe misioneve të saj. Kanë në sy sidomos shqiptarët. Janë hartuar dhe zbatuar 24 programe të ndryshme për dëbimin e shqiptarëve, asimilimin dhe kolonizimin e territoreve të tyre që atëherë banoheshin nga serbët. Ky dëbim ishte i heshtur në kohë paqeje, kur ajo u realizua me diskriminim, persekutim dhe represion, ndërsa gjatë luftës ishte masive dhe e shpejtë, e arritur me spastrim etnik, masakra dhe terror”.

Duke filluar nga Nikoëla Pashiq, Petr dhe Aleksandar Karagjorgjeviq, Millan Stojadinoviq, Dragolub-Drazha Mihajlloviq, Aleksandar Rankoviq dhe duke përfunduar me Sllobodan Millosheviqin - të gjithë i zbatuan këto projekte dhe programe.

Megjithë rënien e Millosheviçit, reformat e qeverisë në Serbi ishin kryesisht të natyrës kozmetike. Vetëvendosja e Kosovës i hap rrugën demokratizimit të qeverisë në Beograd. Kjo mund të arrihet vetëm përmes vetëvendosjes së Kosovës. Qeveria në Serbi mund të jetë demokratike vetëm kur problemi i Kosovës nuk i lihet ndërgjegjes së pushtetarëve atje. Pavarësia e Kosovës nga Serbia do të shkaktojë edhe emancipimin e Serbisë nga Kosova sepse minon projektet shoviniste, mendimin kolonial dhe nacionalizmin agresiv serb. Vetëvendosja si shkëputje përfundimtare është gjithashtu altruizëm. Vetëvendosja normalizon antagonizmat shekullore mes fqinjëve. Kjo do të stabilizonte rajonin. Kjo është e rëndësishme për përfshirjen e Kosovës në BE, sepse Bashkimi Evropian mund të përfshijë vetëm vendet demokratike ku populli i tij vendos për fatin e vet.

Problemi i Kosovës nuk mund të zgjidhet duke investuar në demokratizimin e Qeverisë në Beograd. Problemi do të zgjidhet jo kur të ndryshojë opinioni i brendshëm në Serbi për Kosovën, por kur Kosova të pushojë së qeni objekt i këtij opinioni. Projektet që e shohin zgjidhjen si pjesë të ndryshimit të elitës politike serbe në Beograd janë të destinuara të dështojnë. Kur ish-opozita e kritikoi Millosheviqin për politikën e tij ndaj Kosovës, problemi nuk ishte shkelja e të drejtave themelore të njeriut, por keqmenaxhimi i luftës.

Pavarësia e Kosovës nga Serbia do të shkaktojë edhe emancipimin e Serbisë nga Kosova sepse minon projektet shoviniste, mendimin kolonial dhe nacionalizmin agresiv serb. Vetëvendosja si shkëputje përfundimtare është gjithashtu altruizëm.

Mes Kurtit dhe Edi Ramës nuk ka pasur asnjëherë simpati. Kurti organizoi protesta kundër Edi Ramës në vitin 2018 për shkak se Rama mori në qeveri dy ministra nga Kosova të cilët ia kthyen shpinën Kurtit. Më pas krijoi degën e tij në Tiranë, e cila luan një rol të madh në krijimin dhe zbatimin e politikave të Kurtit dhe që njihet më shumë si “Tirana grup”. Kurti më pas iu bashkua opozitës së ish-presidentëve Sali Berisha dhe Ilir Meta në vitin 2021 me një plan për të rrëzuar Ramën. Ky grup organizon rregullisht protesta në Tiranë kundër Ramës, gjë që e bëri javën e kaluar, për shkak të pranimit të Bashkësisë së Komunave Serbe nga Rama dhe dërgimit të propozimit të saj për statutin e saj në Paris dhe Berlin.

Kur fitoi për herë të parë shumicën në zgjedhjet jashtëzakonishme të 2019-ës, për takimin me Edi Ramën, Kurti veçoi temat e tregut të përbashkët, gjendjes së përbashkët civile, kompanitë, komitetet e përbashkëta qeveritare për punët e jashtme, si dhe lidhja e Gjakovës me Shkodrën. Më pas ai saktësoi këndvështrimin e tij për bashkimin e shqiptarëve dhe përsëriti se është pro bashkimit kombëtar të shqiptarëve brenda federatës dhe aspak brenda Bashkimit Evropian.

“Nuk mund të ketë bashkim kombëtar të shqiptarëve brenda Bashkimit Evropian”, ka thënë Kurti në një intervistë për televizionin e Kosovës (KTV), e para që nga shpallja e fitores në zgjedhje. “Nuk mund të them se në BE po ndodh bashkimi kombëtar. Aty bashkohemi me danezët, austriakët dhe spanjollët. Aleanca jonë duhet të ndodhë këtu”, tha Kurti.

Kurti theksoi se bashkimi kombëtar është “interesi historik i shqiptarëve”, dhe duke cituar ish-liderin e ndjerë të partisë shqiptare të Maqedonisë PDSH, Arben Xhaferi, ai tha: “Ne nuk zgjedhim bashkimin (shqiptar), por ai na zgjedh neve”.

Kurti iu referua edhe tezës së Ukshin Hotit, i cili thotë se bashkimi kombëtar është njësoj si bashkimi brenda BE-së dhe se kjo nuk e përjashton njëri-tjetrin, por mendon se “Kosova dhe Shqipëria duhet të integrohen brenda federatës”. Ai përmendi Gjermaninë si shembull, me federalizmin dhe institucionet e saj të decentralizuara.

Ideja e presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi për korrigjimin e kufirit me Serbinë, përfshinte edhe bashkimin e Kosovës me Shqipërinë, por kur, siç tha ai, "vendi të shembet". “Unë nuk besoj në bashkim përmes dështimit, por përmes suksesit”, nënvizon Kurti, prandaj, ndryshe nga Thaçi, beson se “suksesi i Kosovës i bashkon shqiptarët, jo dështimi”.

Nesër: Parashikimi dhe strategjitë për "Shqipërinë e Madhe"