Analistët: Perëndimi është në nxitim, në Paris do të ketë presione që Beogradi dhe Prishtina të pranojnë propozimet që janë në tryezë

Forumi i ardhshëm i Paqes në Paris, në të cilin do të marrin pjesë presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, dhe siç është paralajmëruar nga Prishtina, kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, do të jetë një mundësi për liderët e vendeve kryesore evropiane që të dërgojnë mesazhe se të dyja palët do të kenë pasoja të rënda nëse nuk pranojnë propozimet e BE-së që janë në tryezë, konsiderojnë bashkëbiseduesit të Kosovo online Sllobodan Zeçeviq nga Instituti për Studime Evropiane dhe Mirosllav Stojanoviq, komentator i politikës së jashtme.

A do të ketë një takim të drejtpërdrejtë mes Vuçiqit dhe Kurtit gjatë konferencës së Ditës së Armëpushimit të Luftës së Parë Botërore që do të mbahet në Paris më 10 dhe 11 nëntor, apo presidenti francez Emanuel Makron dhe liderët e vendeve kryesore të BE-së do të zhvillojnë takime të veçanta me ta si gjatë raundit të fundit të bisedimeve të Brukselit në fund të tetorit, për momentin nuk dihet, por supozohet se në listën e temave do të jetë edhe propozimi i Brukselit për formimin e Bashkësisë së Komunave Serbe, për të cilën nga selia e BE-së thonë se është e balancuar.

Sllobodan Zeçeviq thotë se mund të priten “kërcënime” nga bisedimet me presidentin francez Emanuel Makron dhe zyrtarë të tjerë evropianë.

“Kërcënimet do të bëhen në ato takime në kuptimin që kushdo që nuk zbaton, dmth kushdo që nuk është konstruktiv në pranimin e atyre propozimeve, do të bartë pasojat e sanksioneve të caktuara. Është e sigurt se do të ketë ato kërcënime, por kur është fjala për Kosovën, doli se ato sanksione ishin simbolike dhe se nuk u ndjenë fare”, thotë ai.

Kur bëhet fjalë për premtimet për anëtarësim në BE, siç thekson Zeçeviq, i referohet më shumë Serbisë sesa Kosovës.

“Kosova është në një shkop të largët, ata tani janë të interesuar në radhë të parë për liberalizimin e vizave, i cili duhet të hyjë në fuqi më 1 janar dhe që në Kosovë të jetojnë sa më pak serbë. Kjo është politika që po udhëheqin, presione mbi popullin serb që do të çojë në zhvendosjen e tyre në Serbinë qendrore. Dhe kur është fjala për anëtarësimin në BE, ata mendojnë se është më afër që të dëbojnë serbët nga Kosova sesa të anëtarësohen në BE”, thekson ai.

Ai beson se BE mund të ketë ambicie për të arritur një marrëveshje për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës në mënyrë që të mund të thotë se të dyja palët e kanë nënshkruar dokumentin dhe se gjithçka është në rregull dhe se janë në rrugën e normalizimit të marrëdhënieve.

“Nuk e përjashtoj as atë opsion, por shumë varet nga vetë teksti i marrëveshjes dhe nëse Kurti do të pranojë të nënshkruajë një marrëveshje të tillë, duke mos kërkuar në të njëjtën kohë njohjen e pavarësisë së Kosovës”, thotë Zeçeviq.

Analisti i politikës së jashtme Mirosllav Stojanoviq pret që e ashtuquajtura Marrëveshja e Ohrit sigurisht që do të diskutohet në margjinat e forumit në Paris, e cila, kujton ai, ishte formuluar edhe sipas marrëveshjes mes dy Gjermanive të vitit 1973.

“Disa pika nga ajo marrëveshje janë kopjuar fjalë për fjalë, përveç se në dokumentin e Ohrit përmenden Serbia dhe Kosova. Flitet për marrëdhënie të mira fqinjësore mes dy vendeve, se nuk i pengojnë rrugët e njëra-tjetrës drejt organizatave ndërkombëtare dhe e gjithë beteja po bëhet për t'i siguruar Kosovës një 'kalim' në Kombet e Bashkuara. Është një rrugë shumë e vështirë dhe një mision pothuajse i pamundur, edhe nëse Serbia, të cilën nuk besoj, do ta pranonte në një moment, ka një derë të ngushtë në të cilën mund të hyhet vetëm nga Këshilli i Sigurimit. Dhe ka ende dy vende që e bllokojnë atë me të drejtën e vetos. Problemi nuk është edhe aq qëndrimi i ashpër i Serbisë, përkundrazi, problemi i liderëve evropianë, pavarësisht se e kanë shënuar atë letër si evropiane, është se pesë shtete të BE-së ende qëndrojnë në pozicionin e mosnjohjes së Kosovës. Nuk bëhet fjalë shumë për dashurinë për Serbinë, por për nevojat e brendshme të atyre vendeve”, thotë Stojanoviq.

Ai tregon se Perëndimi është në nxitim dhe për këtë arsye përshpejtimi i përpjekjeve diplomatike për t'i dhënë fund gjërat sa më shpejt të jetë e mundur, sepse, duhet theksuar, po hyjmë në një vit kritik në të cilin pasojnë zgjedhjet për institucionet evropiane dhe zgjedhjet presidenciale në SHBA.

“Prandaj tani është ngritur në një nivel jashtëzakonisht të lartë, kështu që në takimet e fundit në Bruksel me liderët e Beogradit dhe Prishtinës, kemi pasur edhe krerët e tre shteteve më me ndikim të Unionit, gjë që nuk ka ndodhur kurrë në këto situata. Dhe në Paris do të jetë përsëri e njëjta situatë, që njerëzit me peshë specifike më të fortë, liderët, Makron, kancelari gjerman Olaf Sholz, dhe Italia ndoshta do të përfshihen sërish, të ushtrojnë një lloj presioni për t'i dhënë fund sa më parë çështjeve që rrethojnë Kosovën”, thekson bashkëbiseduesi ynë.

Ai shton se si për B ashtu edhe për SHBA situata është gjithnjë e më dramatike, sepse po hyjnë në një periudhë prishjesh të mëdha zgjedhore. Ai beson se kartat ndoshta do të përzihen shumë në Parlamentin Evropian, sepse e djathta po forcohet në një numër të madh vendesh dhe se lehtësimi politik padyshim do të ndryshojë. Pastaj hyjmë në zgjedhjet presidenciale amerikane, të cilat, vëren ai, janë jashtëzakonisht të pasigurta.

“Duhet të shtojmë edhe situatën ndërkombëtare, e cila është jashtëzakonisht dramatike dhe kushtëzon pikërisht tërheqjen e këtyre lëvizjeve për të kapur kohën dhe për të mbyllur të paktën disa nga pikat kryesore, dhe ata e konsiderojnë Ballkanin si një nga ato pika që mund të bëjnë diferencën. Lufta në Lindjen e Mesme është më dramatike se konflikti midis Rusisë dhe Ukrainës. Sepse ai konflikt nuk po përhapet, por konflikti në Lindjen e Mesme mund të përhapet si llava e luftës dhe të dalë jashtë kontrollit. Kjo është arsyeja pse evropianët duhet të regjistrojnë të paktën një lloj suksesi politik deri në fund të vitit. Nuk besoj se kjo do të ndodhë, por drama që rrethon Kosovën do të vazhdojë edhe për një kohë të gjatë”, përfundon Stojanoviq.