A është Komisioni i Venecias adresa për zgjidhjen e çështjes së BKS-së?

Venecijanska komisija
Burim: Novosti, Tanjug, AP

Kryeministri i Kosovës Albin Kurti së fundi ka propozuar që i dërguari i BE-së për dialogun ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, Mirosllav Llajçak, ta dërgojë draftin evropian të BKS-së për shqyrtim në Komisionin e Venecias, gjë që shtroi pyetjen nëse organi këshillues i Këshillit të Evropës është vendi ku duhet të merren vendimet për formimin e BKS-së. Bashkëbiseduesit e Kosovo online besojnë se propozimi për dërgimin e draft-statutit të BKS-së në Komisionin e Venecias ka për qëllim blerjen e kohës, duke qenë se ai nuk ka pushtet ekzekutiv, por edhe se komisioni mund të ofrojë propozime konstruktive sa i përket BKS-së.

Në Kosovë propozimi i Kurtit u cilësua nga opozita si i pakuptimtë, ndërsa mori mbështetjen e kryetarit të Kuvendit të Kosovës, Glauk Konjufca dhe ministres së Punëve të Jashtme, Donika Gërvalla.

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, vlerësoi se përcaktimi i qëllimeve të jashtme është detyrë e presidentit dhe se një ide e tillë fillimisht duhet të shqyrtohet, e më pas të vendoset se si do të veprohet.

Propozimit të Kurtit iu përgjigj edhe Bashkimi Evropian. Gjegjësisht, zëdhënësi i Bashkimit Evropian, Peter Stano, ka deklaruar se përfshirja e Komisionit të Venecias nuk ishte paraparë në marrëveshjet e vitit 2013 dhe 2015 për themelimin e Bashkësisë së Komunave Serbe, dhe se Prishtina duhet të ndalojë zvarritjen e përmbushjes së obligimeve të saj lidhur me formimin e saj.

Bashkëbiseduesit e Kosovo online besojnë se Kurti po blen kohë deri në formimin e BKS-së me “gjimnastikën politike”, dhe se propozimet e ndryshme që ai ka bërë që nga fillimi i këtij viti janë për përdorim të brendshëm, për të treguar veten si një “lider konstruktiv”, dhe se propozimi është i panevojshëm, sepse Komisioni i Venecias është një organ që jep opinione këshillimore që nuk janë formalisht dhe juridikisht të detyrueshme.

Megjithatë, opinioni i Komisionit të Venecias, si organ që merret me mbrojtjen e të drejtave të pakicave dhe të njeriut, është i mirëseardhur sepse mund të garantojë mbrojtjen e të drejtave të serbëve në Kosovë.

Juristi Millan Antonijeviq është i mendimit se Komisioni i Venecias mund të japë komente konstruktive për draftin e BKS-së, dhe se me vlerësimin e atij komisioni, Serbia do të merrte garanci se të drejtat e pakicave dhe të njeriut të serbëve në Kosovë do të mbrohen nga Këshilli i Evropës.

Antonijeviq shpjegoi se vetëm shtetet anëtare të Këshillit të Evropës, e më pas edhe BE-ja, mund ta dërgojnë draftin e BKS-së në atë komision.

“Për të filluar, bëj një pyetje ligjore dhe formale: Kush mund ta dorëzojë këtë dokument në Komisionin e Venecias? Këto janë shtetet anëtare të Këshillit të Evropës dhe më pas të BE-së. Prandaj, nëse negociatorët evropianë vlerësojnë se është e nevojshme që Komisioni i Venecias të bëjë një deklaratë për këtë dokument, ata mund ta bëjnë këtë, supozoj se Serbia mund ta bëjë dhe në këtë mënyrë ne mund të fillojmë procedurën”, ka deklaruar Antonijeviq për Kosovo online.

Antonijeviq vlerësoi se Komisioni i Venecias mund të jetë një organ i mirë për konsultim për çështjen e BKS--së, i cili do t'i jepte të gjithëve një arbitër neutral.

“Për shkak të njohurive të akumuluara brenda Këshillit të Evropës për të drejtat e pakicave, autonominë dhe të gjitha çështjet që na shqetësojnë të gjithëve, Komisioni i Venecias është një organ i mire, mund të konsultohet, si në rastin e Kushtetutës sonë, të cilën ne e ndryshuam disa vite më parë, kur ndoqëm ato rekomandime dhe morëm një marrëdhënie konstruktive dhe rishikim të asaj që ne si vend dërguam. Një gjë shumë e ngjashme mund të ndodhë me Statutin e BKS-së, që ne të marrim komente konstruktive dhe të kemi një arbitër neutral, sepse është shumë e vështirë të ulesh në Beograd dhe të shkruash Statutin apo kudo në rajon, dhe se kemi mbrojtjen e objektivitetit që ka Komisioni i Venecias”, shton Antonijeviq.

Ai thekson se Kurti ndoshta e ka bërë atë propozim për t'u afruar me institucionet e Këshillit të Evropës, por edhe për vëmendjen e opinionit vendor, por, thekson ai, në rrafshin ndërkombëtar, vetëm Serbia ose BE-ja, si ato që kanë marrëdhënie të qarta me Këshillin e Evropës, mund të llogarisin në ndihmën e tyre.

Ai beson se opinioni i Komisionit të Venecias për draft-statutin e BKS-së mund të jetë themelor dhe se në bazë të kësaj mund të bëhet një statut funksional, mund të ndryshohen dispozitat që konsiderohen se nuk garantojnë një nivel të mjaftueshëm të autonomisë apo mbrojtjes së pakicave.

“Po flasim për një institucion që merret pikërisht me mbrojtjen e të drejtave të minoriteteve dhe të njeriut, dhe ajo që mund të presim në rekomandimet e Komisionit të Venecias nuk është një ulje e të drejtave të minoriteteve, por përkundrazi një rritje e shkallës së autonomisë dhe mbrojtjes së të drejtave të minoriteteve, duke ofruar mekanizma që mund të jenë të qëndrueshëm në afat të gjatë”, shton Antonijeviq.

Ai thekson se për shkak të pozitës në të cilën ndodhen serbët në Kosovë, duhet të bëhen marrëveshje konkrete sa më pare, dhe se Prishtina duhet të përballet me faktin se duhet t'i japë komunitetit serb në Kosovë një shkallë të autonomisë.

“Fjala është për një pjesë shumë të vogël të territorit të Kosovës dhe për një numër të vogël njerëzish që përkundër të gjitha sfidave dhe incidenteve vendosën të jetojnë në Kosovë dhe për të cilët duhet bërë e gjithë kjo. Mendoj se Komisioni i Venecias dhe Këshilli i Evropës, si dhe BE-ja dhe vendi ynë e kuptojnë këtë, dhe pikërisht për këtë duhet të hyjmë sa më shpejt në marrëveshje konkrete, që të kemi Statutin në tryezë dhe se autoritetet e Prishtinës përballen me faktin se duhet t'u japin serbëve në Kosovë një shkallë të autonomisë serioze”, përfundon Antonijeviq.

Menaxherja e programit të OJQ-së Nisma Shoqerore, Millica Andriq Rakiq, theksoi se është në kompetencë të Komisionit të Venecias që të japë një opinion këshillues, në mënyrë që Gjykata Kushtetuese e Kosovës të vendos përfundimisht për draft-statutin e BKS-së, si dhe që nga fillimi i këtij viti, zyrtarët e Kosovës kanë ndryshuar propozimet se si të formohet BKS për të blerë kohë.

Andriq Rakiq theksoi për Kosovo online se liderët kosovarë po përpiqen të gjejnë alternativë ndaj draftit të BKS-së, por deri tani pa sukses, edhe me pasoja negative.

“Që nga fillimi i vitit, kur liderët e Kosovës dërguan dy letra të ndryshme në Këshillin e Evropës, u pa se koha po blihej dhe në një farë mënyre tregtohej me mënyrën se si mund të formohej BKS, kështu që ata po krijonin alternativa të ndryshme ndaj asaj që ishte rënë dakord, disa nga ato alternativa u përpoqën të legjitimoheshin nga disa tanke të ekipit evropian për publikun, nuk pati sukses, përkundrazi, duket se ka pasur një efekt mjaft negativ në aspiratat e Kosovës për anëtarësim në Këshillin e Evropës. Propozimi me Komisionin e Venecias është vazhdimësi e asaj logjike”, thekson Andriq Rakiq.

Ajo beson se bëhet fjalë për blerjen e kohës, si dhe se vetë liderët kosovarë nuk besojnë se propozi