Lajçak: Rruga drejt normalizimit është e minuar, duhet të shmangim minat

I dërguari i Posaçëm i BE-së për dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, Miroslav Lajçak, paralajmëroi në Vjenë se rruga drejt normalizimit të marrëdhënieve është e minuar dhe se duhet të shmanget "shkelja në një minë".

"Ne kemi një rrugë drejt normalizimit. Por kjo rrugë është e minuar dhe ne duhet të shmangim të shkelim në ndonjë nga ato mina. Sepse kjo mund të çojë në shpërthimin e të gjithë procesit," theksoi Lajçak gjatë një diskutimi të organizuar nga Instituti Ndërkombëtar Austriak për Paqe. (IIP).

Lajçak shprehu shpresën se procesi i normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës, i cili filloi në fund të shkurtit pasi të dyja palët pranuan propozimin evropian, do të vazhdojë.

Situata në Kosovë është e tensionuar dhe ka shumë pak besim reciprok, nënvizoi ai.

Lajçak theksoi se Kosova në vitin 2022 ishte shumë pranë “përshkallëzimit të rrezikshëm” në disa raste.

"Vendimi i serbëve për t'u larguar nga institucionet e Kosovës në nëntor krijoi një vakum serioz në veri, i cili ende ekziston. Kur u ngritën barrikadat në dhjetor, ne ishim shumë, shumë afër dhunës dhe gjakderdhjes", tha ai.

Ai tha se kjo krizë është tejkaluar me mbështetjen e SHBA-së, EULEX-it dhe KFOR-it.

Lajçak tha se gjashtë muajt e fundit të vitit 2022 u shënuan nga menaxhimi i krizës dhe se negociatat tani kanë çuar në faktin se presidenti serb Aleksandar Vuçiç dhe kryeministri i Kosovës Albin Kurti kanë pranuar marrëveshjen evropiane për normalizimin e marrëdhënieve në fund të shkurtit.

Nënshkrimi formal i marrëveshjes, me të cilën, siç shpjegoi ai, Prishtina para së gjithash garanton mbrojtjen e minoritetit serb, dhe Beogradi i njeh dokumentet e Kosovës, nuk u bë sepse Beogradi nuk e njeh Kosovën, sqaroi Lajçak.

“Vuçiq nuk ka mundur të pranojë asnjë ceremoni në të cilën Serbia dhe Kosova trajtohen në mënyrë të barabartë dhe Kurti nuk pranon një ceremoni ku të trajtohet ndryshe nga Vuçiq”, ka theksuar ish-shefi i diplomacisë sllovake.

Megjithatë, dokumenti është i detyrueshëm për deklaratat gojore, dhe tani bisedat e vështira kanë të bëjnë me zbatimin, nga sekuenca e deri te afatet kohore për zbatimin e hapave individualë.

Drejtori i IIP-së, Shtefani Fenkart, kritikoi BE-në, duke kujtuar se 20 vjet pas Samitit në Selanik, ku u premtua anëtarësimi për vendet e Ballkanit Perëndimor, u pranuan vetëm Sllovenia dhe Kroacia.

Ajo ka theksuar se nuk është vetëm Serbia që nuk e njeh Kosovën, por edhe pesë vende të BE-së.

"Është e nevojshme të bëhet presion mbi ato vende për të zgjidhur situatën," beson Fenkart.

Situata me vendet që nuk e njohin Kosovën nuk mund të zgjidhet në atë nivel individual, por nevojitet një reformë e mekanizmave në BE, tha ish-i dërguari i BE-së për Kosovën Vollfgang Petriç.

Ai shprehu shpresën se BE-ja do të jetë në gjendje të arrijë kompromise në Ballkan me aftësitë e saj ndërmjetësuese.

“Ky vit është një vit i mundësive, sepse në vitin 2024 do të ketë zgjedhje në BE, SHBA dhe gjetkë”, tha Petriç.