Staroviq: Nuk ka heqje dorë nga interesat kombëtare, njohja e Kosovës nuk është kusht për BE

Ministri për Integrimin Evropian të Serbisë, Nemanja Staroviq, theksoi sot se njohja e Kosovës nuk është kusht formal për anëtarësim në Bashkimin Evropian dhe se askund nuk thuhet se njohja reciproke është e nevojshme, sepse nëse do të ishte - nuk do të kishte asgjë nga anëtarësimi.

Në TV K1, kur u pyet nëse Kosova është një "pengesë" në rrugën e Serbisë drejt BE-së, Staroviq u përgjigj se korniza e negociatave përcaktonte detyrimin për të arritur një normalizim gjithëpërfshirës ligjërisht të detyrueshëm të marrëdhënieve midis Beogradit dhe Prishtinës.

"Kosova sigurisht nuk është një kusht formal. Ajo që përcaktohet në kornizën e negociatave është detyrimi për të arritur një normalizim gjithëpërfshirës ligjërisht të detyrueshëm të marrëdhënieve. Sigurisht, disa e lexojnë në të detyrimin e njohjes reciproke, por nuk është kështu siç është shkruar. Nëse do të shkruhej kështu, nuk do të kishte asgjë nga anëtarësimi, sepse mbrojtja e interesave kombëtare është në zemër të të gjithëve ne", tha Staroviq. 

Ai theksoi se çështja është plotësisht e qartë dhe se, sa i përket qeverisë aktuale, rrugën e së cilës e ka përgatitur Presidenti Aleksandar Vuçiq - nuk ka heqje dorë nga interesat kombëtare. 

Staroviq shprehu bindjen e tij se është e mundur të përparohet në rrugën evropiane pavarësisht kësaj çështjeje dhe shtoi se kjo do të jetë e dukshme në periudhën e ardhshme. 

Ai vlerësoi se ekziston një mundësi për të cilën foli edhe Presidenti Vuçiq, që Serbia të bëhet anëtare e BE-së para vitit 2030, duke theksuar se është një mundësi, sepse jo gjithçka është në duart e Beogradit, por varet nga konsensusi i shteteve anëtare të Unionit. 

"Ekziston një lloj formule që asnjë vend kandidat nuk mund të bëhet anëtar nëse ka mosmarrëveshje territoriale të pazgjidhura, por pamë me shembullin e Qipros, e cila nuk kontrollon një pjesë të mirë të territorit të saj, se ka shembuj të ndryshëm. Ekziston gjithashtu një ndryshim qasjeje kur flitet për disa vende kandidate, siç u tha për Moldavinë dhe Ukrainën se fakti që ato nuk kontrollojnë një pjesë të territorit të tyre nuk do të thotë mbyllje e rrugës evropiane. Ne duhet të përdorim këto lloj precedentësh dhe ndryshimesh politike", tha Staroviq. 

Kur u pyet për presionet mbi Serbinë për t'u larguar nga Moska, ministri theksoi se ekziston një dëshirë dhe pritje e tillë kur bëhet fjalë për politikën e jashtme të Serbisë, e cila, nënvizoi ai, nuk është politikisht neutrale, pasi dy parimet themelore të politikës së jashtme të vendit janë neutraliteti ushtarak dhe pavarësia politike. 

"Është detyrimi ynë që gradualisht të harmonizojmë politikën tonë të jashtme me Politikën e Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë të BE-së, dhe jam i kënaqur me faktin se përputhshmëria jonë tani është 63 përqind, që është 12 përqind më shumë se një vit më parë kur ishte 51 përqind. Ne kemi treguar se po e përmbushim detyrimin tonë për t'u harmonizuar gradualisht", nënvizoi Staroviq. 

Duke deklaruar se ka disa shtete anëtare të BE-së që besojnë se tani të gjithë kandidatët duhet ta harmonizojnë politikën e tyre të jashtme 100 përqind, ai nuk përmendi se kjo do të përfshinte futjen e të gjitha paketave të sanksioneve kundër Rusisë, gjë që Serbia nuk e ka bërë dhe nuk do ta bëjë. 

Ai kujtoi se përfundimet e Këshillit të Sigurisë Kombëtare nga shkurti 2022, të cilat, thotë ai, rezultuan të sakta, sepse ato përfshijnë dënimin e shkeljes së integritetit territorial të çdo shteti anëtar të Kombeve të Bashkuara, përfshirë Ukrainën, duke kontribuar për paqe dhe duke ndihmuar popullsinë e cenueshme, por edhe duke mos rënë dakord të vendosin sanksione ekonomike ndaj askujt. 

"Ky është kuadri në të cilin kemi lëvizur për tre vjet e gjysmë", shtoi Ministri Staroviq. 

Lidhur me deklaratën se distanca e vendeve kandidate nga Brukseli po ndryshon, dhe në pyetjen se si po ndryshon ky pozicion, Staroviq vuri në dukje se vende të ndryshme ishin "në krye", por se gjërat po ndryshonin. Ai kujtoi se Maqedonia e Veriut u bë kandidate në vitin 2005, përpara Kroacisë, por për shkak të rrethanave të shumta në 20 vitet e fundit, Shkupi tani është afër prapavijës. 

Dinamika, shpjegon, shpesh ndryshon për shkak të rrethanave politike. 

Sipas ministrit, është e rëndësishme që Serbia të "luajë" në përputhje me rregullat e procesit të para-anëtarësimit, të zbatojë reformat, të zhbllokojë grupet dhe të mbyllë kapitujt.

"Dhe nëse do të ketë një ndryshim në metodologjinë që po diskutohet mbetet për t'u parë", shtoi Staroviq.

Ai kujton se pikërisht në vitin 2022, me fillimin e luftës në Ukrainë, pati një ndryshim në dinamikën politike kur bëhet fjalë për Serbinë dhe se nuk është sekret se vendi nuk ka hapur asnjë kapitull që atëherë.

"Ne morëm dritën jeshile, pra vlerësimin se ishim teknikisht të gatshëm për hapjen e kapitullit 4 dhe 3 në dhjetor 2021. Pastaj u hap kapitulli 4, por u tha se kapitulli 3 duhet të ndalet derisa të përfundojë procesi i ndryshimit të Kushtetutës. Ai u përfundua muaj më vonë, pas referendumit për ndryshimet kushtetuese, por kur duhej të ishte valorizuar, filloi lufta në Ukrainë. Çdo dhjetor pasues, Komisioni Evropian jepte dritën jeshile, por nuk u arrit një konsensus politik", shpjegoi Staroviq.

Ndërkohë, thotë ai, Serbia ka marrë përsipër një sërë detyrimesh të tjera reformuese, të cilat duhet të përfundojnë së shpejti, të cilat, shpreson ai, do të ndihmojnë në hapjen e Kapitullit deri në fund të vitit. 

Kur u pyet nëse procesi i Berlinit i përmbushi pritjet e vendosura 11 vjet më parë, Staroviq tha se mund të jetë pjesërisht i kënaqur, sepse disa procese dhe projekte u zbatuan me sukses, por gjithashtu vuri në dukje se ambiciet ishin shumë më të larta. 

Ai kujtoi se ideja e Procesit të Berlinit ishte përmirësimi i bashkëpunimit rajonal dhe forcimi i tregut të përbashkët rajonal brenda Ballkanit Perëndimor, me qëllim përshpejtimin e rrugës së rajonit drejt anëtarësimit në BE përmes zbatimit të projekteve të shumta. 

Në këtë kuptim, ai deklaroi se një nga sukseset më të mëdha të procesit të Berlinit është krijimi i një zone pa roming në Ballkanin Perëndimor, së bashku me një numër të caktuar projektesh infrastrukturore. Ndër këto projekte, ai përmendi atë që është i rëndësishëm për Serbinë, autostradën Nish - Prishtina, duke shtuar se ky projekt zbatohet vetëm "në këtë anë të vijës administrative". 

"Ka iniciativa që janë zbatuar pjesërisht, siç është udhëtimi me karta identiteti, dhe në një farë mënyre iniciativa 'Ballkani i Hapur', e cila u zbatua me sukses, është plotësuese dhe e lidhur strukturisht me procesin e Berlinit", tha Staroviq. 

Ai shtoi se ekziston një sërë nismash rajonale, disa prej të cilave kanë ekzistuar për 25 vjet, dhe se është e natyrshme që të ketë mbivendosje të caktuara, por se është e rëndësishme që të gjitha të kenë parasysh qëllimin që është i përbashkët në rajon dhe i dobishëm për qytetarët dhe që të gjitha të lëvizin në të njëjtin drejtim.