UNS me rastin e 22-vjetorit të pogromit ndaj serbëve në Kosovë: Dezinformimi nxiti dhunën

Me rastin e 22-vjetorit të pogromit ndaj serbëve në Kosovë, që përkujtohet nesër, Shoqata e Gazetarëve të Serbisë (UNS) rikujtoi në një deklaratë se gjithçka filloi me një lajm të publikuar më 16 mars 2004, kur, siç theksohet, Transmetuesi Publik i Kosovës – RTK “publikoi një gënjeshtër që nxiti një valë dhune një ditë më vonë, më 17 mars”.

“Serbët detyruan një grup fëmijësh shqiptarë të hynin në lumin Ibër të fryrë dhe për shkak të kësaj tre prej tyre u mbytën”, thuhej në atë lajm, kujton UNS.

Hetimi i zhvilluar dhe raporti i UNMIK-ut i mohuan këto pretendime, ndërsa zëdhënësi i UNMIK-ut deklaroi se fëmijët që kishin mbijetuar ishin “nën presion të madh nga gazetarët dhe politikanët shqiptarë për të akuzuar serbët nga fshati fqinj”.

UNS shton se edhe Misioni i OSBE-së në Kosovë, në raportin për “Rolin e mediave në ngjarjet e marsit 2004”, thekson se “pa raportimin e pamenduar dhe sensacionalist më 16 dhe 17 mars, ngjarjet mund të kishin një përfundim tjetër”.

“Ndoshta nuk do të arrinin intensitetin dhe nivelin e brutalitetit të dëshmuar, ose nuk do të ndodhnin fare. Konkretisht, interpretimi i qartë që mediat i dhanë raportimeve për mbytjen fatale të një grupi fëmijësh më 16 mars nuk u mbështet nga asnjë raportim i vlefshëm gazetaresk”, thuhet në raport, ku shtohet gjithashtu se “mediat televizive kosovaro-shqiptare vendosën ta paraqesin incidentin e mbytjes së tre fëmijëve si raste vdekjeje të shkaktuara drejtpërdrejt dhe pa asnjë dyshim nga serbët lokalë armiqësorë”.

“Nuk u ofrua asnjë provë që ta mbështeste këtë, ndërsa fëmija i intervistuar nuk e kishte pohuar kurrë një gjë të tillë, siç e paraqitën qartë dhe me këmbëngulje mediat”, thuhet në atë raport të OSBE-së.

UNS thekson gjithashtu se në vitin 2024, kur populli serb në heshtje shënonte dy dekada nga ngjarjet që i ndryshuan jetën, në faqen e RTK-së u shfaq një lajm i kopjuar në masë të madhe nga ai i para 20 vitesh, i cili, sipas deklaratës, përmbante një përpjekje të dukshme për rishikim historik të këtij ngjarjeje.

Pas reagimit të Shoqatës së Gazetarëve të Serbisë dhe degës së saj në Kosovë dhe Metohi, faqja e RTK-së e ndryshoi lajmin duke theksuar se “teksti është korrigjuar pas një gabimi të paqëllimshëm teknik gazetaresk, për të cilin kërkohet falje”.

“Megjithatë, pas ‘korrigjimit’ u pa qartë se ndryshimet ishin formale dhe se në thelb ruanin frymën dhe përmbajtjen e informacionit të mëparshëm, ndërsa në asnjë moment nuk i informuan lexuesit dhe publikun se bëhej fjalë për një lajm të rremë”, theksohet në deklaratën e UNS.

Në atë kohë, të paktën 50 punonjës të kanalit televiziv RTK2 në gjuhën serbe dhe të redaksisë serbe të RTK1 u distancuan nga teksti i diskutueshëm për trazirat e marsit që ishte publikuar në portalin e RTK-së në gjuhën serbe.

Kolegji dhe udhëheqja e kanalit të Radio-Televizionit të Kosovës në gjuhën serbe (RTK2) në mars, në një takim me drejtorin e atëhershëm të përgjithshëm, kërkuan që faqja e internetit në gjuhën serbe RTK Live/RTK2 të jetë nën përgjegjësinë e tyre dhe deri atëherë të hiqet shenja RTK2. Kjo faqe më pas u riemërua në RTK Live/Srpski.

Nga UNS rikujtojnë gjithashtu se lidhur me atë tekst ata paraqitën ankesë në Këshillin e Shtypit të Kosovës (KSHK), e cila u refuzua, ndërsa në vendim thuhej se gazetari i RTK-së vetëm “e kishte përshkruar situatën që kishte ndodhur para 20 vitesh, duke theksuar se lajmi për mbytjen e fëmijëve – ndërsa ndiqeshin nga të rinj serbë – kishte pasur jehonë të madhe”.

“Ndërsa për Këshillin e Shtypit të Kosovës asnjë nen i Kodit të Shtypit të Kosovës nuk ishte shkelur, për drejtorin e atëhershëm të përgjithshëm të RTK-së, Shkumbin Ahmetxhekaj, lajmi i publikuar në përvjetorin e 20-të të Pogromit të Marsit ishte një ‘lapsus’”, thuhet në deklaratën e UNS, ku citohet edhe deklarata e tij e atëhershme:

“Ndodhi dhe më vjen keq për këtë. Nuk duhet të kthehemi vazhdimisht në histori. RTK edhe sot mban përgjegjësinë që kishte atëherë, duke transmetuar një lajm të pakonfirmuar. Është bërë ndryshim në lajm dhe ai është korrigjuar. Gazetari ka cituar një politikan që ishte në veri, duke iu referuar lajmit nga viti 2004. Një gazetar i ri pa përvojë e publikoi atë lajm. Natyrisht që pati edhe një kërkim faljeje publik”.

UNS atëherë njoftoi edhe Federatën Ndërkombëtare të Gazetarëve dhe Federatën Evropiane të Gazetarëve, si dhe edhe shtatë organizata të tjera ndërkombëtare mediatike dhe gazetareske, se në faqen e Radio-Televizionit të Kosovës në gjuhën serbe dhe shqipe ishte publikuar sërish informacioni i rremë që para 20 vitesh ishte shkaktar për ngjarjen e njohur në opinionin botëror si Pogromi i Marsit.

Shoqata e Gazetarëve të Serbisë thekson se edhe 22 vjet më vonë askush nuk ka mbajtur përgjegjësi as për lajmin shkatërrues të vitit 2004, as për organizimin e pogromit.

“Transmetuesi publik RTK, për shkak të lajmit të rremë që ishte shkëndija fillestare e pogromit, u ‘ndëshkua’ duke u mbështetur financiarisht për trajnimin e gazetarëve dhe profesionalizimin e institucionit. As në vitin 2024, pas publikimit të përsëritur të lajmit të rremë, nuk ka pasur dënim apo reagim ndaj përhapjes së dezinformatave nga RTK”, përfundon deklarata e UNS.