Vujinoviq: Çështja e Kosovës, trashëgimia e Kishës Ortodokse Serbe dhe pozicioni i serbëve janë barrë për Beogradin dhe Shkupin

Hulumtuesi i studimeve të sigurisë, Nikola Vujinoviq, tha se rritja e ndjeshme e shkëmbimit ekonomik është një tregues se bashkëpunimi midis Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut është në rritje, por se ende ka shumë çështje të pazgjidhura midis dy vendeve: nga statusi i Kosovës te marrëdhënia e Shkupit zyrtar me pozicionin e komunitetit serb dhe pronën e Kishës Ortodokse Serbe.

Pikërisht një vit më parë, në manastirin Prohor Pçinjski, presidentët e Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut, Aleksandar Vuçiq dhe Gordana Siljanovska Davkova, ranë dakord të forcojnë bashkëpunimin midis dy vendeve në të gjitha fushat.

Vujinoviq thekson se dy qëllime u apostrofuan në atë kohë, nga të cilat vetëm njëri u realizua me sukses.

"Presidentët vendosën dy qëllime kryesore. Rritja e bashkëpunimit ekonomik, të cilin mendoj se është arritur me sukses. Kur të mbërrijnë të gjitha të dhënat statistikore, do të përcaktojmë se me të vërtetë ka pothuajse dy miliardë euro shkëmbim ekonomik. Qëllimi, i cili për mua personalisht ishte më domethënës, dhe mendoj se nuk kemi përparuar shumë, është bashkëpunimi infrastrukturor. Është hekurudha Beograd-Shkup-Selanik, një ide që presidentët e lançuan gjatë bisedimeve", tha Vujinoviq për Kosovo online.

I pyetur se sa shumë mund të mbështesin të dy vendet njëra-tjetrën në integrimin evropian, Vujinoviq vëren me sarkazëm se Maqedonia e Veriut është një "model i shkëlqyer" për Serbinë.

"Maqedonia e Veriut është një 'model' i shkëlqyer për Serbinë në negociatat me BE-në, pasi për fat të keq Maqedonia e Veriut po përjeton gjithçka që, personalisht mendoj, Serbia do të përjetojë kur të vijë ai moment. Kjo është sjellja e Bullgarisë dhe Greqisë si anëtarë të BE-së ndaj Maqedonisë së Veriut. Ata kërkuan që fjalë për fjalë gjithçka të ndryshonte për të hyrë, dhe as atëherë nuk bënë përparim. Gjithashtu pres që edhe Serbia të marrë kërkesa të tilla të papranueshme nga fqinjët e saj që janë anëtarë të BE-së", beson ky analist.

Vujinoviq është i bindur se pika kyçe e mosmarrëveshjes midis Beogradit dhe Prishtinës - statusi i Kosovës - do të zgjidhet me një ndryshim të rrethanave gjeopolitike.

"Është e qartë se, ashtu si Mali i Zi, edhe Maqedonia e Veriut e njohu Kosovën sepse u vu nën presion nga fuqitë e mëdha dhe aktorët gjeopolitikë. Kur kjo të ndryshojë, mendoj se do të jetë vetëm çështje minutash se kush do të jetë i pari, Mali i Zi apo Maqedonia e Veriut, që do të ndryshojë mendje", thotë Vujinoviq.

Kur bëhet fjalë për pikat e diskutueshme në marrëdhëniet midis dy vendeve, Vujinoviq kujton se një nga kryesoret është mosmarrëveshja për problemet e kishës, e cila u zgjidh duke njohur autoqefalinë e Kishës Ortodokse Maqedonase.

Megjithatë, thekson ai, pavarësisht faktit se pas disa vitesh një serb u bë anëtar i Qeverisë së Maqedonisë së Veriut, problemi i identitetit kombëtar serb në këtë vend është ende aktual.

"Fatkeqësisht, historia e gjatë e qëndrimit të sllavëve të Maqedonisë ndaj identitetit të tyre është e njohur mirë, dhe ajo që ka ndodhur kohët e fundit është se trashëgimia kulturore e regjistruar në regjistrat botërorë si trashëgimi kulturore serbe riformulohet në trashëgimi kulturore maqedonase", paralajmëron Vujinoviq.

Ai beson se Serbia është e vetëdijshme për këtë, por gjithashtu e kupton se "nuk mund të zhvillojë luftë në njëqind fronte".

"Kemi probleme të mëdha sa për t'u përballur me këtë deri në atë masë, por mendoj se publiku duhet të jetë i vetëdijshëm se kemi një problem që manastiret e Mbretit Marko Mrnjavçeviq ose Mbretit Milutin po fillojnë të riemërtohen në disa manastire dhe kisha bizantine", thotë Vujinoviq.