Guliq: Politika e Malit të Zi ndaj rajonit ka dështuar

Historiani Milan Guliq vlerësoi për Kosovo online se politika e afërsisë rajonale që Mali i Zi u përpoq të mbante me fqinjët e tij dështoi sepse marrëdhëniet nuk janë më të mirat, dhe ai e sheh përkujtimin e 20 viteve të pavarësisë në Podgoricë si disfatë.

Sipas Guliq, pyetja është nëse dhe sa ka ndryshuar marrëdhënia e Malit të Zi me rajonin në dy dekadat e fundit që kur ai doli nga Bashkimi Shtetëror me Serbinë.

"Që nga rivendosja e pavarësisë së saj, Mali i Zi ka ndjekur një politikë afërsie rajonale me të gjitha vendet që e rrethojnë, përveç, sigurisht, Republikës së Serbisë. Gjërat me të vërtetë kanë ndryshuar me kalimin e kohës, por kryesisht për keq, kështu që ato arritën fazën e tyre më të keqe të mundshme në vitet e fundit të sundimit të regjimit të Milo Gjukanoviqit. Edhe pse ndryshimi i regjimit në Mal të Zi ndryshoi atmosferën në atë vend, marrëdhënia e distancës ndaj Serbisë u ruajt edhe pas kësaj nën regjim, pra nën qeverinë e Zdravko Krivokapiqit dhe sot në kohën kur Mali i Zi udhëhiqet nga dyshja Jakov Milatoviq-Milojko Spajiq", tha Guliq.

Ai vlerëson se përpjekja e Malit të Zi për të qenë i mirë me të gjithë në rajon shpesh shkoi në dëm të tij dhe si një goditje ndaj dinjitetit të tij dhe asaj që Mali i Zi është historikisht.

"Duket se, pavarësisht kësaj, marrëdhëniet me Kroacinë janë tendosur mjaft, me Kosovën, të cilën Mali i Zi e njeh si shtet të pavarur, ato nuk janë vendosur ose ruajtur kurrë në mënyrën e duhur. Në këtë kuptim, duket se politika e marrëdhënieve malazeze me vendet e rajonit ka dështuar kryesisht, gjë që mund të shihet tani. Mali i Zi ka marrëdhënie të këqija me Kroacinë, marrëdhënie të këqija me Serbinë, jo mjaftueshëm të mira me Kosovën, marrëdhënia me Bosnjën dhe Hercegovinën bazohet kryesisht në mbështetjen e asaj që po përpiqen të bëjnë rrymat më të forta politike në Sarajevë. Nuk është një marrëdhënie respekti të ndërsjellë, nuk është një marrëdhënie e barabartë fqinjësore dhe miqësore, është diçka krejtësisht tjetër", tha Guliq.

Çështjet e hapura midis Malit të Zi dhe Kosovës, siç tregoi bashkëbiseduesi ynë, nuk janë zgjidhur.

"Duket se e vetmja gjë që ishte e rëndësishme këtu ishte që Mali i Zi të njihte pavarësinë e Kosovës, të vendoste marrëdhënie diplomatike me Kosovën, dhe kjo ishte e vetmja gjë që i interesonte Prishtines dhe atyre që e inkurajuan Malin e Zi ta bënte këtë. Çdo gjë tjetër, që është jeta e pakicës malazeze në Kosovë, demarkacioni midis Kosovës dhe Malit të Zi, incidentet sporadike, madje edhe incidentet në atë vijë kufitare, kjo është ajo që nuk është zgjidhur dhe pyetja është se si do të zgjidhet, sepse është e vështirë të zgjidhet marrëdhënia me diçka që ishte pjesë e saj. Do t'ju kujtoj se territori shtetëror i Malit të Zi përfshinte pjesë të konsiderueshme të Metohisë. Për shkak të kësaj, marrëdhënia e Malit të Zi me Kosovën nuk mund të jetë aq e thjeshtë dhe e lehtë sa imagjinon dikush në Bruksel, Uashington ose tani në Podgoricë”, tha Guliq.

Sipas mendimit të tij, shënimi i 20 viteve të pavarësisë është një disfatë.

"Ju po festoni rivendosjen e shtetësisë në një referendum që, për ta thënë butë, ishte i parregullt, populli do të thoshte i vjedhur. Nuk jam i sigurt se ka diçka për të festuar." Kur bëhet fjalë për qëndrimin e popullit të Malit të Zi ndaj problemit të Kosovës dhe Metohisë, atëherë kjo ka të bëjë me atë që e kam përmendur tashmë, që është se ajo ishte ende pjesë integrale e territorit shtetëror të Malit të Zi në një periudhë të caktuar historike, historinë e së cilës Mali i Zi i sotëm e trashëgon, të paktën në mënyrë deklarative”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Kur bëhet fjalë për vendimin e fundit të Komunës së Zetës për të mos pranuar njohjen malazeze të pavarësisë së Kosovës, kjo nuk ka asnjë rëndësi për Guliqin.

“Nuk është juridiksion i komunave, asnjë komunë nuk mund të udhëheqë politikën e jashtme të një vendi. Megjithatë, kjo flet vetë se një pjesë e konsiderueshme e Malit të Zi, një pjesë e konsiderueshme e popullit të Malit të Zi, ende e di mirë se çfarë është në kuptimin historik dhe pavarësisht nëse këta njerëz deklarohen si serbë apo deklarohen si malazezë, ata e dinë se çfarë është Kosova për Malin e Zi. Ata e dinë se çfarë është Kosova për vetëdijen historike të njerëzve që jetuan në Mal të Zi. Cetinja është "Obilić poljana, miti kosovar është diçka që përfaqësohej edhe në Mal të Zi, dhe Metropolitan malazez dhe bregdetar është gjithashtu kujdestar i fronit të Pejës. Ato lidhje midis Kosovës në kuptimin kulturor, Kosovës në kuptimin historik, e cila ruhet nga një pjesë e Malit të Zi, nuk mund të prisheshin aq lehtë nga ndonjë vendim i regjimit të Milo Gjukanoviqit ose vendimet e marra nga pasardhësit e tij Zdravko Krivokapiq, Jakov Milatoviq dhe Milojko Spajiq", përfundoi Guliq.