Zaimi: Evropianët janë në dilemë se çfarë të bëjnë me vendet e Ballkanit Perëndimor, propozimi i Ramës për veton nuk është i rastësishëm

Gerta Zaimi, një studiuese në Qendrën për Studime Strategjike Ndërkombëtare në Tiranë, beson se propozimi i kryeministrit shqiptar Edi Rama që Tirana të heqë dorë nga të drejtat e vetos nëse Bashkimi Evropian e pranon atë si anëtare nuk është i rastësishëm sepse u shfaq në një kohë kur evropianët po përballen me një dilemë të madhe se çfarë të bëjnë me vendet e vogla të Ballkanit Perëndimor. 

“Me çfarë statusi duhet të marrin këto vende që kanë 800,000 banorë si Mali i Zi, apo disa milionë si Serbia, që është vendi më i madh në rajon, por që është i krahasueshëm me disa qytete të mëdha në Evropë? Pra, ata kanë një dilemë nëse këto vende duhet të hyjnë në BE me të drejtën e vetos, apo me hyrjen e këtyre vendeve, parimi i vetos duhet të anashkalohet në një farë mënyre. Propozimi i Ramës nuk është diçka personale, kështu që nuk besoj se është bërë pa konsultim me BE-në. Mendoj se propozimi i tij është një mënyrë e përshtatshme për të shmangur një problem të madh evropian, ndërsa vendet e Ballkanit Perëndimor kanë interes në integrim. Nuk mendoj se është një ide kaq negative”, thotë Zaimi për Kosovo online.

Njëkohësisht, ajo thekson se e drejta e vetos brenda BE-së u fut me qëllimin për të parandaluar vendet e mëdha të marrin vendime në emër të atyre të vogla, dhe se ajo që quhet çështja e vetos, që sot është një nga shtyllat e Komunitetit Evropian, u krijua me qëllimin për të mos ndjerë fuqinë e vendeve të mëdha, veçanërisht Francës dhe Gjermanisë, të cilat ishin më të fuqishmet, por edhe Italisë.

"Qëllimi ishte që vendet e mëdha të mos marrin vendime në emër të vendeve të vogla. Kjo ide lindi nga një parim demokratik. Problemi është se me kalimin e kohës vetë evropianët e kanë parë që çështja e vetos është bërë një problem i madh. Ata nuk dinë si ta ndryshojnë këtë parim, sepse për ta ndryshuar atë do të duhej të ndryshonin traktatet themelore të Komunitetit Evropian. Për këtë arsye, udhëheqësit e BE-së nuk dinë si të veprojnë. Ndoshta mund të gjendet një zgjidhje, me marrëveshje si ajo që u bë në rastin e Brexit kur u vendos se si Britania e Madhe duhet të largohej nga Bashkimi, pa ndryshuar traktatet kryesore", thotë Zaimi.

Ideja e Ramës për një veto, siç thotë ajo, nuk është në kundërshtim me vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor, të cilat herët a vonë do të duan të jenë pjesë e Bashkimit Evropian.
"Edhe nëse vende të ndryshme mund të kenë mosmarrëveshje personale me Ramën, vendet e Ballkanit Perëndimor kanë pak a shumë të njëjtin qëllim politik, që është anëtarësimi në BE. Edhe Serbia, pavarësisht sondazheve që tregojnë se popullsia nuk është realisht në favor të anëtarësimit në BE, apo fenomeneve të tjera si lidhjet që Serbia ka me Rusinë dhe vendet e tjera, mund të themi se të gjitha sinjalet që vijnë nga politika në Beograd tregojnë se edhe Serbia dëshiron të jetë pjesë e Evropës. Ndoshta nuk do të ndodhë së shpejti, por më vonë, sepse lidhet edhe me çështjen e Kosovës, por prapë mund të themi se ky është një plan afatgjatë për anëtarësim në BE. Është një plan afatgjatë për shumë arsye të ndryshme", thotë bashkëbiseduesja ynë.

Përveç gatishmërisë që Shqipëria të jetë pa të drejtën e vetos në BE, Rama deklaroi gjithashtu se një shtet tjetër anëtar, siç është Italia, mund të përfaqësojë interesat e Shqipërisë në Komisionin Evropian, por Zaimi deklaron se nuk e di se sa serioz ishte ky propozim.

Sipas saj, ishte më shumë një shaka të tregonte simpati në takimin me përfaqësuesit italianë, dhe jo një plan serioz për një çështje të tillë.

"Do të thoja që Shqipëria nuk ka nevojë të përfaqësohet nga askush tjetër, sepse është në gjendje të përfaqësojë veten, kur duhet të përfaqësohet në organet më të larta të BE-së. Sa i përket çështjes së vetos, ajo mund të shmanget sipas propozimit të Ramës, por para së gjithash ky është një problem evropian, i cili duhet të zgjidhet nga vetë BE-ja. Pra, ne përballemi me një situatë ku është më mirë të kemi vende si Hungaria brenda Unionit sesa jashtë tij, sepse mund t'i ndikosh më shumë në të gjitha llojet e çështjeve, në momentin që janë brenda Komunitetit Evropian. Nëse do të ishin jashtë, BE-ja do të ishte e pakontrolluar. Kjo vlen edhe për vendet e Ballkanit Perëndimor, të cilat është më mirë t'i kesh si anëtare sesa jashtë BE-së", përfundon Zaimi.