Berisha: Më shumë se 70 për qind e rasteve të raportuara të dhunës seksuale janë kryer ndaj të miturave

Adelina Berisha nga Rrjeti i Grave të Kosovës thotë se kryerësit e dhunës seksuale më së shpeshti janë burra të njohur për viktimat dhe se mbi 70 për qind e rasteve të raportuara të këtij lloji dhune janë kryer ndaj vajzave të mitura.

Berisha theksoi se dhunën seksuale ndaj vajzave të mitura e kryejnë bashkëmoshatarët e tyre, por edhe burra të rritur, duke shtuar se viktimat shpesh vijnë nga familje dhe komunitete të margjinalizuara.

“Autorët më të shpeshtë zakonisht janë burra. Në rastet e dhunës, viktimat shpesh i njohin ata. Sipas të dhënave të Institutit të Mjekësisë Ligjore të Kosovës, mbi 70 për qind e rasteve të raportuara të dhunës seksuale përfshijnë vajza të mitura, të cilat shpesh sulmohen nga bashkëmoshatarët. Raportimet mediatike theksojnë gjithashtu raste të abuzimit të vajzave të mitura nga burra të rritur, shpesh nga familje ose komunitete në pozitë të pafavorshme”, tha Berisha për Kosovo online.

Edukimi i pjesëtarëve të policisë, por edhe i institucioneve të tjera, për format e ndryshme të dhunës është i domosdoshëm, në mënyrë që viktimave t’u qaset në mënyrën e duhur, thekson ajo.

“Gratë në Kosovë i raportojnë rastet e dhunës seksuale dhe ngacmimit institucioneve kompetente, por ende ka hapësirë të konsiderueshme për përmirësim në mënyrën se si trajtohen këto raste. Institucionalisht, profesionistëve në polici, prokurori, gjyqësor, shëndetësi dhe shërbime sociale u nevojitet trajnim i vazhdueshëm për trajtimin e rasteve të dhunës seksuale dhe ngacmimit përmes një qasjeje të përqendruar te viktima dhe të informuar nga trauma. Protokolle më të qarta për identifikimin dhe dallimin e formave të dhunës seksuale, koordinim më i fortë ndërinstitucional dhe mekanizma përgjegjësie për sjellje të papërshtatshme ose viktimizim dytësor janë gjithashtu të domosdoshme. Mekanizma konfidencialë, të qasshëm dhe të përshtatur për raportim nga viktimat, përfshirë njësi të specializuara dhe persona kontakti të trajnuar, do ta rrisnin më tej besimin”, rendit Berisha.

Për të përmbushur obligimet kushtetuese, është e rëndësishme që Kosova të fokusohet në zhvillimin e qendrave të krizës për viktimat e dhunimit, tha Berisha, duke përmendur progresin sa i përket njohjes dhe ndihmës për viktimat e dhunës seksuale gjatë luftës.

“Meqenëse Konventa e Stambollit është pjesë e Kushtetutës së Kosovës, është e domosdoshme që të gjitha shërbimet e përmendura në të të jenë plotësisht të qasshme për viktimat e dhunës. Aktualisht, prioritet duhet t’i jepet zhvillimit të qendrave të krizës për dhunim dhe qendrave për dhunë seksuale, gjë që do ta ndihmojë Kosovën të përmbushë obligimet e saj sipas Konventës. Sa i përket dhunës seksuale gjatë luftës mes Kosovës dhe Serbisë, vendi ka shënuar përparim përmes njohjes formale të viktimave, sigurimit të pensioneve dhe garantimit që organizatat e specializuara të grave të shoqërisë civile të vazhdojnë të ofrojnë mbështetje emocionale dhe juridike”, tha Berisha.

Sipas saj, fajësimi i viktimave dhe stigma çojnë në viktimizim të përsëritur dhe cenim të të drejtave dhe dinjitetit të tyre. Nevojitet, thotë Berisha, angazhim më i madh i komunitetit për të rritur ndërgjegjësimin dhe për të krijuar hapësirë të sigurt për gratë.

“Duhet të luftojmë stigmën, fajësimin e viktimave dhe normat e dëmshme gjinore. Fushatat për ndërgjegjësim publik, edukimi në shkolla për pëlqimin dhe barazinë gjinore, si dhe mbështetja e dukshme për viktimat, mund të ndihmojnë në ndryshimin e perceptimeve dhe të inkurajojnë raportimin. Angazhimi i burrave dhe djemve, liderëve të komunitetit dhe mediave në promovimin e narrativave që respektojnë viktimat është gjithashtu thelbësor për krijimin e një mjedisi ku gratë ndihen më të sigurta për të folur. Vetëm kur institucionet reagojnë profesionalisht dhe shoqëria është mbështetëse, viktimat mund të jenë të sigurta se raportimi do të sjellë mbrojtje, drejtësi dhe dinjitet, e jo turp ose traumatizim të përsëritur”, thotë ajo.

Duke folur për faktin nëse përkatësia ndaj një komuniteti pakicë e rrit rrezikun nga dhuna, Berisha thotë se gratë serbe më së shpeshti e njohin dhe e raportojnë dhunën tek institucionet kompetente, ndërsa situata është e kundërt me gratë nga komunitetet rom, ashkali dhe egjiptian.

“Nuk kemi të dhëna më të reja për përhapjen e dhunës me bazë gjinore ndërmjet grupeve të ndryshme etnike. Megjithatë, studimi ynë i vitit 2015 tregoi se gratë me prejardhje serbe janë më të prira të njohin dhe raportojnë forma të ndryshme të dhunës, ndërsa gratë rome, ashkalie dhe egjiptiane përballen me pengesa më të mëdha dhe praktika diskriminuese gjatë raportimit të dhunës në institucionet kompetente. Nevojiten hulumtime të mëtejshme për të informuar avokimin dhe ndërhyrjet e përshtatura, duke siguruar që të gjitha gratë në Republikën e Kosovës të kenë qasje në mbështetje adekuate”, theksoi Berisha.