Turi i Ramës në politikën e Kurtit

Shkrimi për Kosovo Online: Dragan Bisenić, gazetar

 

Siç shihet, në këtë fazë të dialogut Beograd-Prishtinë, stafetën e diplomatit të parë ballkanik e ka marr kryeministri i Shqipërisë Edi Rama. Rama është thuajse instrumenti i fundit i një daljeje të mundshme në të cilën ra dialogu i Brukselit, përpara se të mbyllet në një kuadër thjesht sigurie, qëllimi i vetëm i të cilit do të jetë ruajtja e paqes dhe stabilitetit dhe parandalimi i rihapjes së vatrës së luftës në juglindje të Evropës në një kohë kur sytë e komunitetet euroatlantike janë të drejtuara drejt Rusisë dhe Ukrainës.

Kryeministri i Shqipërisë mëngjesin e sotëm është nisur për në Shkup, i cili është i pari nga pesë ndalesat e tij në vendet e Ballkanit Perëndimor, të cilat do t'i vizitojë për dy ditë. Rruga e çon më tej në Prishtinë, Podgoricë, Beograd dhe Sarajevë. Në Shkup ai do të takohet me kolegun e tij maqedonas Dimitar Kovaçevski dhe më pas do të udhëtojë për në Prishtinë, ku paralajmëroi takim me kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti, të cilin Kurti e refuzoi publikisht. Të premten, kryeministri shqiptar do të arrijë në Beograd, ku do të takohet me presidentin e Serbisë, Aleksandar Vuçiq.

Ky turne është i papritur dhe për këtë arsye është e përshtatshme të gjendet shkaku i zbatimit urgjent të tij dhe atë në të gjithë Ballkanin Perëndimor. Agjencitë kanë raportuar se në turne është paraparë të diskutojë për krizën në Kosovë, nismën “Ballkani i hapur” dhe procesin e Berlinit. Mediat shqiptare, megjithatë, theksojnë veçanërisht dy tema: krizën e Kosovës dhe “Ballkani i Hapur”.

Edhe pse duken të pavarura nga njëra-tjetra, ato në fakt janë plotësuese. Rama, theksohet, tha këto ditë se "Ballkani i Hapur" "përfundoi misionin e tij dhe se tani gjashtë vendet do të vazhdojnë përpjekjet e tyre nën "një ombrellë që i bashkon të gjithë": Bashkimin Evropian, përmes procesit të Berlinit, i cili takimin e radhës do ta ketë në tetor”.

Atë që tha Rama, Aljbin Kurti e ka thënë në mënyrën e tij prej vitesh, ndaj do të ishte më e udhës që të ishte ai që do të publikonte nekrologjinë për “Ballkan të Hapur”. Edhe pse ky qëndrim përfaqëson fitoren politike të Kurtit, nuk do të jetë një fitore e vërtetë, sepse fakti që Rama shfaqet si zilja e marshimit pas vdekjes së Kurtit për “Ballkani i Hapur” dëshmon se Ramës iu besua roli i ndërmjetësit të ri ballkanik në kthesën e re që rezulton nga një ndryshim tjetër në Ballkan, strategjia e fuqive të mëdha dhe marrëdhëniet e Evropës me shtetet ballkanike.

Muaji i fundit ishte një muaj i afirmimit të plotë dhe të papritur diplomatik të kryeministrit shqiptar. Si një politikan udhëheqës i Shqipërisë për një kohë të gjatë, Rama ka luajtur gjithmonë një rol dytësor në çështjet e Kosovës. Paternalizmi i hapur filloi me propozimin e tij për Asociacioni e Komunave Serbe, të cilin e dërgoi në Berlin, Paris dhe Bruksel. Rama në atë moment me siguri e gjykoi se konsultimi me kryeministrin e Kosovës ishte i pashpresë, ndaj as e informoi dhe as e pyeti për iniciativën e tij. Rama më pas tha hapur se në atë kohë po vendosej nëse veriu i Kosovës do të shndërrohej në “protektorat të NATO-s”, gjë që ishte paralajmëruar tashmë nga ambasadori amerikan në Prishtinë, Jeff Hovenier, dhe nëse Kosova do të mbetej në të njëjtën anë me aleatët e saj perëndimorë.

Rama është, sinkron me qëndrimin e tij në Bruksel më 27 qershor, paralajmëroi dy procese. Së pari ishte propozimi për organizimin e konferencave ndërkombëtare të Serbisë dhe Kosovës me zyrtarë të BE-së dhe SHBA-së dhe sugjeroi që "të mos lejohen të largohen pa arritje të marrëveshjes". Një tjetër ide është t'i jepet fund "Ballkanit të Hapur" dhe të kalojmë në procesin e Berlinit, duke arritur në përfundimin se kjo ide i ka ezauruar mundësitë e saj.

Idetë e Edi Ramës duken si një nismë koherente që plotëson në mënyrë konstruktive planin europian për normalizimin e marrëdhënieve mes Beogradit dhe Prishtinës. Ndaj nënkuptohet që në fillim se Rama nuk shfaqet si faktor i pavarur, por është një frontmen adekuat i planeve që krijohen gjetkë. Roli i Ramës në korpusin e përgjithshëm shqiptar në Ballkan si përfaqësuesi i vetëm i zgjedhur i pushtetit ekzekutiv, tani për tani i vetmi shtet shqiptar, është i pazëvendësueshëm në raport me pozitën kombëtare shqiptare në rajon. Nëse dikur mendohej se mund të kishte dy qendra të tilla, në Tiranë dhe në Prishtinë, tani kjo është braktisur dhe zgjedhja për përfaqësimin e përgjithshëm shqiptar i është besuar Ramës. Jo vetëm kaq: vullneti, energjia dhe kapaciteti i tij bindës janë të nevojshme për të nxjerrë punët e Beogradit dhe Prishtinës nga ngërçi. Në të vërtetë, Rama është i vetmi person i përshtatshëm për një rol të tillë. Beogradi dhe Prishtina janë të mbërthyer në akuza të ndërsjella dhe tërheqje të pafundme për të provuar forcën dhe korrektësinë e tyre, dhe ndërmjetësit evropianë dhe amerikanë vënë re një hendek midis asaj që do të donin dhe asaj që u lejojnë të bëjnë institucionet dhe mekanizmat burokratikë që ata përfaqësojnë. Lidershipi i Ramës nisi të merrte formë kur ai u përball hapur me Kurtin dhe kur për rastin e “tre policëve” deklaroi se do t’i “çonte” marrëdhëniet me Serbinë në “zero” nëse ata nuk liroheshin menjëherë.

Rama niset për në udhëtim vetëm dy ditë pas përfundimit të vizitës së ish-presidentit amerikan Bill Clinton në Tiranë. Klinton dhe bombardimi i Serbisë në vitin 1999 ka një vend që është mbi të gjitha historitë e tjera shqiptare të deritanishme dhe vizita e tij në këtë moment pa dyshim nuk ka pasur peshë të vogël politike. Megjithatë, Klinton nuk e ka vizituar Prishtinën dhe Kurti nuk ka qenë në pritjen e Klintonit në Tiranë. Ky ishte rasti për sulme shumë inventive ndaj kryeministrit të Kosovës, që në thelb ishin shtjellime të vlerësimit të fundit të Ramës për Kurtin si “kryeministër i Kosovës që ai nuk e kupton”. Rama thoshte se kur takohen ai dhe Kurti “qeshin shumë”, nga e qeshura nuk ka mbetur asgjë.

Rama mblodhi në mënyrë simbolike 13 fëmijë nga Kosova para Klintonit, duke thënë se e ardhmja e Kosovës dihet. Në Tiranë, jo në Prishtinë. Me Ram, jo ​​me Kurtin. Klinton, natyrisht, që në moshën 77-vjeçare nuk bëri një rrugë kaq të gjatë dhe të shihte për herë të parë Tiranën, ku nuk kishte qenë kurrë më parë, për tu takuar me këta fëmijë të vegjël dhe për të marrë Urdhrin e Ramës. Gjatë vizitës dyditore, Rama dhe Klinton kanë biseduar për orë të tëra. Të gjithë dëgjuan atë që ishte e rëndësishme: “Në Kosovë po ndodh një mosmarrëveshje që do të doja të mos kishte ndodhur kurrë”. Nuk është më vendimi im, por kosovarët i krijuan ato katër qytete në favor të serbëve për t'u dhënë edhe katër kryetarë komunash. Pra nuk mendoj se këto zgjedhje duhet të ishin mbajtur”, tha ai.

Clinton tha se mendon se është e lehtë për shqiptarët, të cilët tani janë në shumicë, të përpiqen të shfrytëzojnë momentin për të paraqitur argumentin e tyre, por gjëja e vërtetë që duhet të bëjnë është të “ndalojnë këtë marrëzi”, tha Clinton në fjalimin në Tiranë më 3 korrik, në ditën e parë të vizitës dyditore.

“Çfarë problemi të madh politik mund të krijojë ky tension, duhet thënë qytetarëve që duhet të votojnë, po të mendosh për këto katër qytete janë larg çdo laboratori modern shkencor, në të cilin modelohet bota, sepse drejtohet nga njerëz që preferojnë dominimin mbi bashkëpunimin "Shpresoj se shqiptarët do të jenë në gjendje t'i tregojnë botës se si duket një e ardhme gjithëpërfshirëse," shpjegoi ai.

Të gjithë mund t'i interpretojnë fjalët e Klintonit në mënyrën më të mirë, siç i kanë kuptuar, pasi përkthimi nuk është plotësisht i saktë, por duket se në këtë moment SHBA-të po i thonë Kurtit të heqë dorë nga katër komunat në veri dhe t'ia lërë koordinimit evropian me amerikanët për ta zgjidhur çështjen në përputhje me dinamikën e dialogut të Brukselit.

Rama ka festuar ditëlindjen më 4 korrik në shoqërinë e Klintonit dhe Alexander Soros, një prej krijuesve të “Ballkanit të Hapur”.

Lajmet e zymta për “Ballkanin e Hapur” me shumë gjasa do të priten ftohtë në Beograd. Por kjo nuk është e gjitha që do të thotë Rama. Ai mban me vete edhe hatisherifin e Klintonit me çelësat e katër komunave në veri, në të cilën Prishtinës i kërkohet të heqë dorë dhe të ndalojë përballjen me Perëndimin, edhe nëse në fund ato katër komuna do t'i aneksoheshin Serbisë. Besohet se kjo duhet të ishte kënaqësi e mjaftueshme për Beogradin.

Ajo që i shqetëson të gjithë është vlerësimi se rajoni po përballet me një luftë të mundshme dhe se kjo është një çështje shumë më e rëndësishme se çdo sportel komunal. “Jo se Rama i di të gjitha nga mendja, por sepse i di në detaje planet e errëta të Kurtit kundër Kosovës dhe Shqipërisë. Ajo që ai shpall një luftë të nxehtë në verë dhe në vjeshtë do të thotë se kundërshtarët e Perëndimit presin një luftë me Perëndimin, sipas analizave në Tiranë. Por, Aljbin Kurti ende nuk e ka thënë fjalën e tij të fundit.