A mund të bëhet Kosova anëtare e Këshillit të Evropës pa dërguar Projektastutin e AKS në Gjykatën Kushtetuese?

Anëtarësimi në Këshillin e Evropës është ende një dëshirë e paplotësuar e Kosovës, dhe në ditët e kaluara kjo çështje ishte temë e takimeve të zyrtarëve të Kosovës dhe atyre evropianë. Bashkëbiseduesit e Kosovo online e shohin intensifikimin e çështjes së anëtarësimit në KE si shfrytëzim të momentumit kur Kosova ka një qeveri të formuar, duke pasur parasysh se viti i kaluar u vlerësua si dështim nga BE-ja dhe institucionet e saj, por ata deklarojnë se kjo varet kryesisht nga vullneti i ministrave të shteteve anëtare. Nëse formimi e Asociacionit të Komunave Serbe ose të paktën dërgimi i projektstatutit të saj në Gjykatën Kushtetuese për shqyrtim do të vazhdojë të jetë një kusht për anëtarësimin e Kosovës në Këshillin e Evropës, bashkëbiseduesit tanë deklarojnë se kjo varet edhe nga i dërguari i ri i BE-së në dialog, Peter Sorensen, dhe nëse ai, ashtu si paraardhësi i tij Miroslav Lajçak, do ta vendosë këtë kusht. 

Shkruan: Milena Miladinoviq

Anëtarësimi në Këshillin e Evropës ishte tema e një takimi midis Kryeministrit të Kosovës Albin Kurti dhe Zëvendëskryeministrit dhe Ministrit të Punëve të Jashtme të Belgjikës, Maxime Prévo, në prill. Siç theksoi Kryeministri i Kosovës në atë kohë, Kosova është qartësisht e vendosur, e përkushtuar dhe e orientuar drejt anëtarësimit në Këshillin e Evropës.

Po atë ditë, Kurti diskutoi për Kosovën në Këshillin e Evropës me të dërguarin e BE-së për dialog, Peter Sorensen.

Se Kosova e ka intensifikuar çështjen e anëtarësimit në Këshillin e Evropës tregohet edhe nga fakti se Ministri i Punëve të Jashtme dhe Diasporës së Kosovës Glauk Konjufca zhvilloi takime me zyrtarë të lartë të Këshillit të Evropës në Strasburg në të njëjtën periudhë dhe theksoi se Kosova është gati të bashkohet me atë organizatë ndërkombëtare.

Konjufca kritikoi gjithashtu ish-të dërguarin e Bashkimit Evropian për dialogun midis Beogradit dhe Prishtines, Miroslav Lajçak, në një konferencë të përbashkët me Ministrin belg Maksim Preva, duke thënë se ai ia vuri Kosovës kushtin e krijimit të Unionit të Komunave Serbe për anëtarësim në Këshillin e Evropës.

"Njeriu që dha dorëheqjen në mënyrë të palavdishme, z. Lajçak, na vuri mbi shpinë diçka që nuk na përket... Nuk kishte kushte në Këshillin e Evropës për të themeluar Komunitetin, Lajçak na e imponoi këtë në një mënyrë të padrejtë", tha Konjufca.

Sipas bashkëbiseduesve të Kosova Online, anëtarësimi në KE do të thoshte shumë për Kosovën, sepse do të hapte edhe dyer të tjera, por pranimi në atë organizatë nuk varet nga Prishtina, por nga ministrat e vendeve anëtare, ndërsa një çështje që do të sillte përçarje nuk është e dëshirueshme në këtë kohë.

Një përpjekje për të margjinalizuar Lajçakun

Ish-ambasadorja e Serbisë në Këshillin e Evropës, Dragana Filipoviq, tha për Kosovo online se çështja e anëtarësimit në KE është gjithmonë në axhendë dhe se tani Prishtina po e shfrytëzon momentumin kur ka një qeveri të formuar dhe një ministër të punëve të jashtme, por edhe se është një çështje politike që vështirë se do të jetë në axhendë në takimin e ministrave të vendeve anëtare sepse Kosova nuk e ka përmbushur detyrimin për të formuar Asociacionin e Komunave Serbe.

Filipoviq tha se arsyeja e aktivizimit të Kosovës në çështjen e anëtarësimit në Këshillin e Evropës në periudhën e kaluar është politike.

"Nëse mbajmë parasysh se sipas raportit të Parlamentit Evropian mbi statusin e demokracisë, si pjesë e raporteve të këtij viti, mbi të cilat po punon edhe Komisioni Evropian për të gjithë ata që janë në procesin e pranimit në BE, u arrit në përfundimin se viti i kaluar ishte një vit i humbur për Prishtinën për shkak të problemeve të mëdha të brendshme dhe tensioneve politike dhe pamundësisë për të zgjedhur një qeveri, tani ja ku është presidenti dhe zgjedhjet e përsëritura. Mendoj se ata tani po e përdorin këtë momentum kur ende kanë një qeveri dhe një ministër të punëve të përbashkëta për të ngritur përsëri çështjen që në fakt është vazhdimisht në axhendën e tyre, sepse është dëshira e madhe e autoriteteve të Prishtinës për subjektivitet ndërkombëtar", tha Filipoviq.

Siç shtoi ajo, anëtarësimi në KE do të kishte rëndësi të madhe për Kosovën sepse, shtoi ajo, do të hapte edhe dyer të tjera.

"Në disa aspekte, ai subjektivitet ndërkombëtar njihet prej tyre, për shembull nga disa organizata financiare dhe madje edhe nga Banka e Zhvillimit, kështu që ata kanë qenë anëtare të Komisionit të Venedikut që nga viti 2014, por anëtarësimi në Këshillin e Evropës në fakt do të ishte një çështje e rëndësishme politike, do të kishte atë rëndësi politike sepse do të hapte edhe derën për organizatat e tjera të rëndësishme ndërkombëtare të mbetura ku Kosova ende nuk mund të anëtarësohet, veçanërisht kur bëhet fjalë për OKB-në, e cila është thelbësore që ato të njihen në atë nivel", tha Filipovićq.

Sipas saj, Kosova ishte afër anëtarësimit në Këshillin e Evropës, por nuk e përmbushi kushtin e dërgimit të Projekt-Statutit të Asociacionit së Komunave Serbe në Gjykatën Kushtetuese për shqyrtim.

Siç shton ajo, tani çështja e anëtarësimit në atë organizatë është ngritur përsëri, sepse po vjen fundi i presidencës së Moldavisë, ndërsa Monako do ta marrë përsipër këtë përgjegjësi. Ai deklaron se një numër i madh ministrash nga shtetet anëtare do të jenë të pranishëm në takimin e dorëzimit, kështu që është shumë më e lehtë të arrihet një shumicë e thjeshtë në atë takim.

Megjithatë, thekson Filipović, anëtarësimi i Kosovës në Këshillin e Evropës është një çështje e rëndësishme politike. Sipas mendimit të saj, kjo çështje nuk do të jetë në axhendë, jo vetëm sepse nuk janë përmbushur kushtet, por edhe sepse Prishtina vazhdon të injorojë detyrimin e saj nga Marrëveshja e Brukselit për të krijuar AKS dhe për të respektuar të drejtat e pakicave nga Deklarata e të Drejtave të Njeriut.

"Këshilli i Evropës aktualisht ka shumë çështje më të rëndësishme për të ardhmen e Këshillit të Evropës. Dhe nuk është aspak një ide e mirë të vendoset në axhendë një çështje që do të çonte në diskutim, përçarje e kështu me radhë", tha bashkëbiseduesja jonë.

Siç theksoi ajo, Kosova e riaktivizoi çështjen si sepse në Prishtina besojnë se Serbia është nën presion nga BE-ja, por edhe sepse duan të përfitojnë nga ardhja e të dërguarit të ri të BE-së për dialogun Peter Sorensen dhe kështu të margjinalizojnë kërkesat e bëra më parë nga ish-i dërguari i BE-së Miroslav Lajçak. 

"Ajo që mendoj se po bën edhe Kosova tani është një përpjekje për ta margjinalizuar plotësisht Lajçakun dhe për ta relativizuar gjithçka që ai bëri, ndërsa ai madje u imponoi atyre disa zgjidhje dhe premtime politike, gjë që nuk është e vërtetë. Ai vetëm po përcillte atë që po ndodh dhe atë për të cilën po bihet dakord në Bruksel", shtoi ajo.

Filipović theksoi se formimi i AKS ende përmendet si një detyrim i Kosovës dhe se ky detyrim i papërmbushur nuk mund të injorohet lehtë.

"Është ende një detyrim që përmendet në Bashkimin Evropian, përmendet në dokumente dhe në komunikim. E njëjta gjë vlen edhe për Këshillin e Evropës. Që kjo të ndodhë, do të ishte e nevojshme që të kishte ndonjë interes tjetër më të lartë si të Këshillit të Evropës ashtu edhe të Bashkimit Evropian për ta shqyrtuar thjesht. Por është një nga të drejtat themelore. Nëse e shikoni, do të ishte një kornizë ligjore në të cilën përfaqësuesit e pakicës serbe mund të ushtronin gjithçka që është e rëndësishme për jetën e tyre në Kosovë, të drejtat e tyre të pakicave, të drejtat e njeriut e kështu me radhë", tha Filipoviq.

Siç theksoi ajo, Serbia duhet ta mbajë çështjen e formimit të AKS lart në axhendë.

"Për ta parandaluar këtë, sepse është plotësisht e qartë se ofensiva dhe e ashtuquajtura njohje e Kosovës në organizatat ndërkombëtare do të rrëshqasë pa ndalur në axhendë të kujtdo që është në pushtet në Prishtinë, mendoj se duhet të bëjmë gjithçka që mundemi, që çështja të mbahet lart në axhendë dhe që detyrimi i 13 viteve më parë, të cilin Kosova e mori përsipër, të kërkohet vazhdimisht të përmbushet, jo thjesht duke folur, por që të kërkohet vazhdimisht me të gjitha mjetet diplomatike", deklaroi Filipoviq.

Anëtarësimi varet nga vullneti i ministrave të vendeve anëtare

Analisti politik Nexhmedin Spahiu theksoi se anëtarësimi i Kosovës në Këshillin e Evropës nuk varet ekskluzivisht nga Prishtina, por nga vullneti politik i ministrave të vendeve anëtare të asaj organizate.

Spahiu deklaroi për Kosovo online se çështja nëse Kosova mund të bëhet anëtare e Këshillit të Evropës pa dërguar Projekt-Statutin e Asociacionit të Komunave Serbe në Gjykatën Kushtetuese, siç është premtuar më parë nga udhëheqësit e Kosovës, nuk varet nga Kosova.

"Varet nga ministrat e Këshillit të Evropës. Nuk e di nëse ata mund të marrin një vendim të tillë apo jo, është vullneti i tyre politik. Mund të ndodhë, por për momentin nuk mund të them asgjë me siguri", shpjegon ai.

Spahiu iu referua gjithashtu faktit se kushti i dërgimit të Projekt-Statutit të ZSO-së ishte përmendur më parë nga ish-i dërguari i BE-së për dialogun midis Beogradit dhe Prishtines, Miroslav Lajçak, por se ndërkohë ka mbërritur një i dërguar i ri, gjë që, shton ai, mund të ndikojë në procesin e mëtejshëm.

"Nuk mund ta di se çfarë strategjie ka përfaqësuesi i ri për të realizuar marrëveshjen midis Prishtinës dhe Beogradit. Ndoshta ky kusht është vendosur për të përshpejtuar marrëveshjen, dhe ndoshta ai është frenuesi", përfundoi Spahiu, duke vënë në dukje se përfaqësuesi i ri mund të ketë një qasje të ndryshme për zgjidhjen e çështjes.